Girdeji:
- Specialörite bilimde emeli intellektiň ulanylyşynyň etiki ýörelgelerini (peýdalylyk, kemçiliksizlik, adalat, ikitaraplaýyn pikirlerden gaça durmak) anyk düzgünlere öwürmek;
- KVKK-nyň çäginde talyp we maşgala maglumatlarynyň, maglumatlary saklamagyň we paýlaşmagyň çäkleriniň gizlinligini dolandyrmak ukyby
- Okuwy modulyň ahyryna çenli ygtybarly iş prosesine baglamak we emeli intellektiň nirede gutarýandygyny we hünärmen jogapkärçiliginiň nireden başlanýandygyny kesgitlemek ukyby
Bu modulyň dowamynda AI-ni kömekçi hökmünde ulanmagy öwrendik: IEP maksadyny taýýarladyk, materiallary uýgunlaşdyrdyk, AAC we özüni alyp barş meýilnamasyny döretdik, ösüşe gözegçilik etdik we maşgala bilen aragatnaşygy berkitdik. Bu jemleýji bölüm, hemmesini birleşdirýän çarçuwa seredýär: etika, şahsy durmuşyň eldegrilmesizligi we bilermenleriň gözegçiligi. Specialörite bilimde işleýän "maglumatlaryňyz" tablisa däl-de, çaga; Öndürýän "çykyşyňyz" resminama däl-de, çaganyň bilim almak hukugyna täsir edýän karar. Emeli intellekt bu ugurda uly amatlylygy üpjün edýär; Nädogry ulanylsa, iň köp zyýan çekip biljek adamlar hem iň ejizdir. Soňky gezek başdan bäri döreden ýörelgesimizi gaýtalalyň: Emeli intellekt kömekçi; Çaganyň geljegine täsir edýän diagnoz, ýerleşdirme, maksat we kararlar başarnykly hünärmene, IEP toparyna we maşgala degişlidir.
Dört etiki ýörelge we olaryň anyk kärdeşleri
Artificialörite bilimde emeli intellektiň ulanylmagyny dört esasy etiki ýörelge bilen baglanyşdyryp bileris:
- Peýda: AI çaganyň bilimine hakykatdanam goşant goşmak üçin ulanylmaly; Mugallymyň wagtyny boşatmagyna we çaga has köp üns bermegine kömek etmeli. Ulanyşyň özi soňy däl.
- Kemçiliksizlik: Barlanylmadyk, çaga ýerliksiz ýa-da kemsidiji önüm zyýan ýetirip biler. Her çykyş "bu çaga zyýan berermi?" Süzgüçinden geçýär.
- Adalat: Her bir çaganyň serişdelere we ýokary hilli bilime deň hukugy bolmaly. AI käbir çagalara artykmaçlyk bermeli däldir, beýlekilerine üns bermeli däldir; Her kime aýratyn üns berilmelidir.
- Ikitaraplaýyn pikirlerden gaça durmak: AI tälim berlen maglumatlarda stereotipleri görkezip biler; Maýyplygyň aýratyn görnüşi jyns, medeniýet ýa-da sosial-ykdysady ýagdaý barada kemsidiji netijeleri berip biler. Hünärmen bu netijeleri tanamaly we düzetmeli we her bir çagany aýratynlykda bahalandyrmaly.
Ikitaraplaýynlyk, esasanam mekir bolany üçin möhümdir. AI “şular ýaly çagalar adatça X edip bilmeýärler” ýaly sözlemi arkaýyn çykaryp bilerler; Şeýle-de bolsa, bu nädogry we çaga päsgel berýän stereotip. Hünärmeniň wezipesi bu nagyşlary görmek we çagasyna öz mümkinçilikleri bilen baha bermekdir.
Üns beriň: Çaganyň maksadyny çäklendirmek üçin AI tarapyndan döredilen umumylaşdyrmalar ("X maýyp çagalar Y edip / edip bilmeýär") ulanylyp bilinmez. Pes umytlar diskriminasiýanyň iň ýaýran we göze görünmeýän görnüşlerinden biridir.
Gizlinlik: maglumatlary saklamak we paýlaşmagyň çäkleri
Talyp maglumatlary (şahsyýet, diagnoz, RAM hasabaty, özüni alyp barşyň ýazgysy, maşgala maglumatlary) KVKK-nyň çäginde ýörite şahsy maglumatlar. Geliň, bu bölümdäki düzgünleri aýdyňlaşdyralyň:
- Anonimleşdirmek: AI guralyna girmezden ozal ady, şahsyýetnamasy, protokoly, mekdebi, salgysy we maşgala maglumatlary aýrylýar.
- Minimal maglumatlar: Diňe mesele üçin zerur maglumatlary paýlaşyň; Filehli faýly "bolan ýagdaýynda" bermäň.
- Howpsuz gural: Mümkin bolsa, maglumatlary gaýtadan işlemek şertnamasy bolan we maglumatlaryňyzy okuwda ulanmaýan korporatiw gurallar ileri tutulýar; Duýgur maglumatlar şahsy hasaplardan ýüklenmeýär.
- Saklamak we öçürmek: AI bilen öndürilen garalamalarda talyp maglumatlary bar bolsa, okuw jaýynyň düzgünlerine laýyklykda saklanýar we zerur bolanda pozulýar; Tötänleýin ýerlerde galdyrylmaýar.
- Paýlaşmak: Maglumat diňe ygtyýarly adamlar (IEP topary, maşgala, degişli hünärmen) bilen paýlaşylýar we diňe zerur bolanda.
Aşakdaky tablisada modulyň dowamynda öwrenilen çäkler bir ýerde jemlenendir:
meýdany
AI edip biler
AI adamlara degişli bolup bilmez / degişli däldir
Baha bermek
Anonim maglumatlary jemleýär
Diagnoz / üýtgeşmeler
BEP
Maksatlaryň taslamasyny ýazýar
Niýetini tassyklaýar / tassyklaýar
material
Uýgunlaşdyrýar, tapawutlandyrýar
Okuw meýilnamasy / awtorlyk hukugy barada karar berýär
AAC
Kart / hekaýa görnüşi
Usuly saýlaýar we ony çaga uýgunlaşdyrýar
özüni alyp baryş
ABC jemleýär, maslahat berýär
Funksiýany çözýär, meýilnamany tassyklaýar
ösüş
Maglumatlary jemleýär we düşündirýär
Dowam etmek üçin gutarnykly karar
maşgala
tekst garalamalary
Teksti tassyklaýar, gatnaşyklary güýçlendirýär
Bu tablisadaky dogry sütün hünärmenleriň jogapkärçiliginiň çägidir we islendik şertde AI-e tabşyrylyp bilinmez.
Ahyrky howpsuz iş prosesi
Geliň, moduly bir akymda birleşdireliň. Howpsuz AI tarapyndan goldanýan mugallymçylyk iş tertibi aşakdakylar: (1) maglumatlary anonimleşdirmek; (2) anyk rollary we çäkleri bilen haýyşnama ýazmak; (3) AI-den taslama almak; (4) çykyşy üç ädimde barlamak - çeşmä baglanyşyk, çaganyň hakyky profili, hünärmen-süzgüç bilen deňeşdirmek; (5) etika we ikitaraplaýyn barlag geçirmek; (6) topar / maşgala bilen uýgunlaşmak we tassyklamak; (7) maglumatlar bilen ulanmak we gözegçilik etmek; (8) edara düzgünlerine laýyklykda garalamalary saklamak / ýok etmek. Bu sikl, AI nirede gutarýandygyny we hünärmen jogapkärçiliginiň nireden başlanýandygyny anyklap, her bir mesele bilen gaýtalanýar.
üç sany kiçi halat
1-nji waka - Ikitaraplaýyn pikir. Mugallym AI-den maksat meýilnamasyny sorady; Çykyşda "bu görnüşli talyplar abstrakt pikirlenip bilmeýär, maksady pes saklap bilmeýär" ýaly sözlem bardy. Mugallym muny stereotip hökmünde ykrar etdi; Öz okuwçysy abstrakt gatnaşyklary ýola goýmagy başardy. Ol sözlemi çykardy we çaganyň hakyky mümkinçiligine esaslanyp maksat ýazdy. Etiki gözegçilik, çaga päsgel berjek pes garaşmagyň öňüni aldy.
2-nji waka - Gizlinlik düzgüni. Bir okuw jaýy, AI ulanmazdan ozal ähli mugallymlara “anonim barlag” etmegi düzgünleşdirdi. Mugallym, RAM hasabatyny jemlemezden ozal adyny, teswirnamasyny we maşgala maglumatlaryny aýyrdy. Birnäçe aýdan soň, maglumat barlagy guramanyň daşarky gurallara hiç hili duýgur maglumat bermändigini görkezdi. Simpleönekeý endik guramany çynlakaý howpdan goraýardy.
3-nji waka - jogapkärçiligi tabşyrmakda ýalňyşlyk. Mugallym, wagtyň basyşy astynda, AI tarapyndan okalman özüni alyp barş meýilnamasyny durmuşa geçirdi. Bu meýilnama çaganyň işleýşine laýyk gelmedi we özüni alyp barşy güýçlendi. Mesele AI-iň "ýalňyşlygy" däl-de, jogapkärçilik toparydy. Barlanylmadyk çykyş, gol çekilmedik bilermeniň pikirine meňzeýär; Jogap hemişe hünärmeniň üstüne düşýär. Istalňyşlyk: amatlylygy jogapkärçiligiň ornuny tutmak.
Gowşak haýyş / Güýçli haýyş
Gowşak haýyş:
Bu okuwçy hakda hemme zady derňäň we näme etmelidigimi aýdyň.
Bu haýyş, ikimizem "hemme zat" diýmek bilen zerurlykdan has köp maglumatlary paýlaşmaga iterýär we karary AI-e geçirýär. Şeýle hem iki esasy ýörelgäni bozýar.
Güýçli haýyş:
Siziň wezipäňiz: ýörite bilim hünärmeniniň kömekçisi. Diňe aşakdaky anonim, meselä mahsus maglumatlary ulanyň: [iň az zerur] .Task: [ýeke, düşnükli mesele] üçin DRAFT öndüriň. Düzgünler: Diagnoz / karar bermek. Umumylaşdyrmaň / stereotip etmäň. Ynanmaýandygyňyzy aýdyň. Munuň hünärmen tarapyndan tassyklanjakdygyny we topar / maşgala bilen tassyklanjakdygyny çaklaň.
Bu talap minimal maglumatlary, anyk meseläni, ikitaraplaýynlygy we karar çäklerini bilelikde öz içine alýar; Modulyň ähli ýörelgelerini bir şablonda ýygnaýar.
Adaty ýalňyşlyklar
- Jogapkärçiligi tabşyrmak. Karary AI-e goýmak; çykyşyny okaman ýerine ýetirmek.
- Düşünjäni görmezlik. Stereotipiki, garaşmagy peseldýän umumylaşdyrmalara üns bermezlik.
- Artykmaç maglumatlary paýlaşmak. "Hemme zady derňäň" diýmek bilen gurallara gereksiz, duýgur maglumatlary bermek.
- Anonimligi aýlamak. Şahsyýetini, diagnozyny we maşgala maglumatlaryny arassalamazdan işlemek.
- Garalamalary ygtybarly saklamak. Talyp maglumatlaryny öz içine alýan çap çaplaryny tötänleýin ýerlerde goýmak.
- Etiki auditi resmi taýdan görmek. “Zyýan ýetirermi, adalatlymy, ikitaraplaýynmy?” Questionsaly soraglary taşlamak.
Gysgaça
Specialörite bilimde AI güýçli kömekçi, ýöne iň ejiz adamlar bilen işleşýändigiňiz sebäpli ahlak we şahsy durmuşyň eldegrilmesizligi barada gürleşip bolmaýar. Dört ýörelge bize ýol görkezýär: peýdalylyk, kemçiliksizlik, adalat, ikitaraplaýyn pikirlerden gaça durmak. Talyp maglumatlary anonimleşdirilýär, minimal we ygtybarly serişdeler bilen paýlaşylýar we ygtybarly saklanýar. Ahyrky howpsuz iş prosesi; Sikl anonimleşdirilýär, garalama alýar, üç ädimde barlanýar, etiki gözden geçirilýär, topar / maşgala bilen tassyklanýar, maglumatlar bilen yzarlanýar. AI bu aýlawda nirede gutarsa, hünärmen jogapkärçiligi başlaýar. Barlanylmadyk çykyş, gol çekilmedik bilermeniň pikirine meňzeýär; Gol elmydama siziňki.
Programma meselesi
Modulyň dowamynda öndüren meýilnamalaryňyzyň birini saýlaň (IEP maksady, material, özüni alyp barş meýilnamasy ýa-da maşgala teksti) we bu bölümdäki "ahyrky howpsuz iş prosesi" ädimlerinden geçiň. Hususan-da, etika / ikitaraplaýynlygy barlaň: peselýän umumylaşdyrma, kemsidiji söz ýa-da çykyşda gizlinlik syzmagy barmy? Islän meseläňizi düzediň we akymyň haýsy ädimine degişlidigini belläň.
gözegçilik sanawy
- [] Maglumatlary anonim etdim; Diňe zerur minimal paýlaşdym.
- [] Çykyşy üç ädim bilen barladym (çeşme / profil / hünärmen).
- [] Men umumylaşdyrýan düşünjeleri we garaşmalary aýyrdym.
- [] Men kemsidiji dili otladym; Dört etiki ýörelgäni berjaý etdim.
- [] Garalamalary howpsuz sakladym / zerur bolanda pozdum.
- [] Hünärmen / topar / maşgala hökmünde iň soňky karary we jogapkärçiligi aldym.
Modul synagy
1. educationörite bilim mugallymy, okuwçynyň adyny we ýaşyny bermek bilen emeli intellektden 'bu çaganyň diagnozy näme' diýip soraýar we jogaby IEP faýlyna ýazýar. Bu çemeleşmede esasy ýalňyşlyk näme?
- A) diagnoz goýmak ygtyýarlygynyň RAM we ygtyýarly hünärmenlere degişlidigini äsgermezlik etmek; tassyklanmadyk çykyşy resmi ýazga geçiriň ✔
- B) Emeli intellekt üçin ýaş maglumatlary bermek hökman däl
- C) BEP faýlyny sanly gurşawda saklamak gadagandyr
- D) Emeli intellekt hemişe diagnozy özünden has agyr görünýär
Düşündiriş: Emeli intellekt diagnoz goýup bilmez we etmeli däldir; Diagnoz we baha bermek RAM we ygtyýarly hünärmenleriň işi. Mundan başga-da, modele maglumat bermezden, islenýän önüm toslama bolýar (galýusinasiýa) we okuwçy şahsyýetini paýlaşmak şahsy durmuşyň bozulmagydyr.
2. Aşakdakylaryň haýsy, gysga möhletli (ölçenip bolýan) BEP maksady bolmaly esasy aýratynlyk?
- A) Talybyň umuman mowzugy halamagyny maksat edinýär
- B) Diňe mugallymyň synyna esaslanýar we san ölçeglerini öz içine almaýar
- C) Bir sözlemde mümkin boldugyça uzyn we köp netijeleri ýygnaň.
- D) Gözegçilik edilýän özüni alyp barşy, ýagdaýy we ölçenip boljak üstünlik kriteriýasyny öz içine alýar
Düşündiriş: Gysga möhletli maksat synlap boljak özüni alyp barşy, ýagdaýy we ölçegi (näçe synag, näçe göterim, garaşsyzlyk derejesi) öz içine alýar. 'Düşünýär', 'öwrenýär', 'maksadyny ýazmakda ýalňyşlyklaryň döremegine sebäp bolýar.
3. Mugallym, okuwçynyň doly adyny, TR ID belgisini we diagnozyny öz içine alýan RAM hasabatyny köpçülige açyk emeli intellekt guralyna ýükleýär we “jemläň” diýýär. Dogry çemeleşme näme?
- A) Hasabaty hiç hili üýtgetmän ýükläň, sebäbi gysgaça mazmun ähli maglumatlary talap edýär
- B) Diňe TR ID belgisini pozuň we adyny we diagnozyny goýuň
- C) Şahsyýet maglumatyny aýyrmak, maglumatlary anonimleşdirmek we ygtybarly / institusional gural saýlamak ✔
- D) Hasabyňyzy şahsy hasabyňyzdan e-poçta arkaly paýlaşmak we şoňa görä jemlemek
Düşündiriş: Talyp maglumatlary, KVKK-nyň çäginde ýörite şahsy maglumatlar. Şahsyýet maglumatlary aýrylmaly we maglumatlar anonimleşdirilmeli ('10 ýaşly erkek talyp '), mümkin bolsa institusional we bilimde maglumatlary ulanmaýan ygtybarly gural ileri tutulmalydyr.
4. Alternatiw we köpeltmek üçin (AAC) emeli intellekt bilen sosial hekaýa döredeniňizde iň gowy garaýyş haýsy?
- A) Taslamany çaga üçin ýörite uýgunlaşdyryň we hünärmen tarapyndan tassyklanyldy ✔
- B) Öndürilen hekaýany düýbünden üýtgetmän ähli talyplar üçin ulanmak
- C) Hekaýany mümkin boldugyça uzyn we abstrakt sözler bilen ýazmak
- D) Wizual goldaw goşmazdan diňe uzyn tekst bermek
Düşündiriş: Emeli intellekt garalama döredýär; Şeýle-de bolsa, jemgyýetçilik taryhy we aragatnaşyk goldawy çaganyň aýratyn aýratynlyklaryna uýgunlaşdyrylmaly we söz dilindäki patolog / hünärmen tarapyndan tassyklanmalydyr. Umumy meýilnama gönüden-göni ulanylyp bilinmez.
5. Oňyn özüni alyp baryş goldaw meýilnamasynda emeli intellektden kömek alanyňyzda aşakdakylaryň haýsysy esasy prinsip?
- A) Özüňi alyp barşyňy çalt basmak üçin iň agyr jezany maslahat bermegini soramak.
- B) Özüňi alyp barşyň işine düşüniň we alternatiw oňyn özüni alyp barşyň we öňüni alyş strategiýasynyň taslamasyny dörediň ✔
- C) Talyby bilmän meýilnamany gutarmak, diňe özüni alyp barşyň adyna seretmek
- D) meýilnamany maşgalany we hünärmeni çekmezden durmuşa geçirmek
Düşündiriş: Oňyn özüni alyp barşyň goldawy jeza däl; Özüňi alyp barşyň funksiýasyna (funksional baha bermek), öňüni alyş düzgünlerine düşünmegi we islenmeýän hereketleriň ýerine öwredip boljak alternatiw özüni alyp barmagy maksat edinýär. Bilermenleriň gözegçiligi zerurdyr.
6. “Maglumatlara esaslanýan karar” ösüşi yzarlamakda nämäni aňladýar?
- A) ofylyň ahyrynda diňe bir syn etmegiň esasynda karar bermek
- B) Maglumatlara seretmän mugallymyň umumy täsirine esaslanýan ösüş hasabatyny ýazmak
- C) Karary emeli intellektiň manysyna doly bermek
- D) yzygiderli ölçeg maglumatlaryna seredip maksady saklamak, uýgunlaşdyrmak ýa-da üýtgetmek barada karar bermek
Düşündiriş: Maglumatlara esaslanýan karar bermek, yzygiderli gazanylan ölçeglere (göterim, synanyşyklaryň sany, garaşsyzlyk derejesi) seredip, maksady goramak, uýgunlaşdyrmak ýa-da üýtgetmek kararyna gelýär. Emeli intellekt maglumatlary jemleýär we düşündirmegi teklip edýär; Bilermen karar berýär.
7. universalhliumumy dizaýn (UDL) ýörelgesine görä, materialy elýeterli etmegiň iň gowy usuly haýsy?
- A) materialy diňe bir formatda, kiçi çap we dykyz tekstde hödürlemek
- B) Mazmuny köp görnüşde hödürlemek, ýönekeý dil we alternatiw tekst bermek ✔
- C) uýgunlaşmalary aýyryň we hemmelere birmeňzeş material beriň
- D) Elýeterliligi diňe reňk üýtgetmek arkaly gazanylýar
Düşündiriş: UDL mazmuny köp görnüşde (tekst, wizual, ses), ýönekeý dilde, alternatiw tekstde we çeýe formatlarda hödürlemegi göz öňünde tutýar. Maksat diňe bir “ortaça” okuwçy däl-de, dürli zerurlyklara laýyk dizaýn etmekdir. Jemleýji gözleg hünärmen we hakyky ulanyjy synagyna baglydyr.
8. Mugallym, emeli intellektiň öndüren maşgala maglumat tekstini maşgala barlamazdan iberýär, tekstde nädogry bellenen senesi we çişirilen 'dikeldiş' wadasy bar. Bu ýerde esasy ýalňyşlyk näme?
- A) Teksti tassyklamazdan ibermek bilen ýalan maglumatlary we real bolmadyk garaşmalary döretmek ✔
- B) Maşgala ýazmaça tekst ibermegiň özi nädogry.
- C) Tekst gaty gysga
- D) Emeli intellektiň maşgala tekstini çykarmagy düýbünden gadagan edilýär
Düşündiriş: Maşgala bilen paýlaşylan her bir tekst takyklyk, gizlinlik we hünärmenleriň tassyklamagy bilen öndürilmelidir. Emeli intellekt erkin gürleýär, ýöne ýalan maglumatlary döredip biler (galýusinasiýa); Barlamazdan iberilen tekst ynamy we prosesi zaýalaýar.
9. Goşmak / integrasiýa synpynda tapawutlandyrmakda aşakdakylaryň haýsysy dogry çemeleşme?
- A) Okuwçyny synpdan doly aýyrmak we her işi ýeke özi etmegi
- B) şol bir üstünligi umumy jogapkärçilik bilen, derejesine laýyklaşdyrmazdan we bellik etmezden goldamak
- C) Birmeňzeş materialy tutuş synpa bermek we hiç hili uýgunlaşdyrmazlyk
- D) uýgunlaşmagy diňe ýörite bilim mugallymyna goýmak we synp mugallymyny işden aýyrmak
Düşündiriş: Tapawutlandyrma, şol bir okuw netijesini dürli derejelere uýgunlaşdyrmak we okuwçyny bellik etmezden goldamak diýmekdir. Uýgunlaşma synp mugallymy bilen ýörite bilim mugallymynyň bilelikdäki jogapkärçiligi; Talyby deň-duşlaryndan aýyrýan we kemsidýän çözgütlerden gaça durýarlar.
10. AI dil modelleri üçin ýörite bilimiň çäginde 'galýusinasiýa' öndürmek näme üçin aýratyn töwekgelçilikli?
- A) Sebäbi model elmydama haýal işleýär
- B) Sebäbi model türk dilini bilmeýär
- C) Galýusinasiýa diňe wizual önümçilikde ýüze çykýar
- D) Sebäbi düzülen maglumatlar çaganyň bilim kararyna täsir edip biler we erkin dilde dogry hasap edilip bilner
Düşündiriş: Galýusinasiýa, model ýok ýaly maglumatlary hakykatdanam ýasaýan mahalydyr. Galp kanunlar, nädogry ösüş kadasy ýa-da ýörite bilimde hyýaly usul çaganyň bilim we ösüş hukugyna gönüden-göni täsir edip biler; şonuň üçin her çykyş tassyklanmalydyr.
11. specialörite bilimde emeli intellekt ulanmagyň etiki ýörelgelerinde “ikitaraplaýyn pikirlerden gaça durmak” nämäni aňladýar?
- A) Model tarapyndan öndürilen stereotipiki ýa-da diskriminasiýa netijelerini tanamak we düzetmek we her bir çaga aýratyn baha bermek ✔
- B) Diňe çalt çykmak üçin uzyn görkezmeler ýazmazlyk.
- C) Päsgelçilikleriň diňe bir görnüşinde emeli intellekt ulanmak
- D) studentshli okuwçylara şol bir taraplaýyn şablony ulanmak
Düşündiriş: Emeli intellekt, tälim berlen maglumatlardaky taraplary görkezip biler; Maýyplygyň belli bir görnüşi, jynsy, sosial-ykdysady ýagdaýy ýa-da medeniýeti barada stereotipiki çykyş çykaryp biler. Hünärmen bu meselede netijä gözegçilik etmeli we her bir çaga aýratyn baha bermeli.
12. Näme üçin RAM hasabatyny emeli intellekt bilen jemläp we talyp profilini döredeniňizde 'güýçli taraplar' bölümini goşmak möhümdir?
- A) Hasabatyň has uzyn görünmegi üçin
- B) Güýçler kanuny taýdan talap edilmese-de, diňe forma üçin ulanylýar.
- C) Meýilnamany güýçli taraplara esaslamak we okuwçyny diňe kemçilikleri bilen kesgitlemezlik ✔
- D) Zerurlyklary düýbünden äsgermezlik etmek we diňe oňyn ýazmak
Düşündiriş: educationörite bilimde meýilnamalaşdyrmak güýçli taraplara esaslanýar; Diňe ýetmezçilik / zerurlyga gönükdirilen profil okuwçyny kemçilikleri bilen kesgitleýär. Güýçler maksatlar we höwesler üçin esas bolup, oňyn, ösüşe gönükdirilen dünýägaraýyş berýär.
13. Uýgunlaşdyrylan material önümçiliginde 'awtorlyk hukugy we özboluşlylygy' nukdaýnazaryndan dogry garaýyş nähili?
- A) Çykyşy awtorlyk hukugy bilen goralan simwollar we mazmun bilen barlamazdan köpeltmek
- B) Okuw meýilnamasyna, takyklygyna we awtorlyk hukugyna laýyklykda materialy barlamak we özboluşlylygy ✔
- C) Çeşmesine garamazdan her suraty täjirçilik taýdan paýlaň
- D) Awtorlyk hukugy meselesiniň sanly materiallara asla degişli däldigini çaklamak
Düşündiriş: Emeli intellektiň çykarylyşy beýleki çeşmelerden iýmitlenen bolmagy mümkin; awtorlyk hukugy bilen goralan mazmuny, marka nyşanlaryny ýa-da tassyklanmadyk maglumatlary öz içine alyp biler. Hünärmen, okuw meýilnamasynyň, takyklygynyň we awtorlyk hukugynyň berjaý edilişini barlamaly, çeşmesine salgylanmaly we zerur bolanda özboluşly bolmaly.
14. Modulda nygtalýan esasy ýörelge, emeli intellektiň ýörite bilimdäki roluny nädip suratlandyrýar?
- A) Emeli intellekt hünärmeniň ornuny tutýar we awtomatiki karar berýär
- B) Emeli intellekt diňe bellik almak üçin ulanylýar we başga hiç zat ýok
- C) Emeli intellekt ulanylanda, hünärmenleriň gözegçiligi zerur däl
- D) Emeli intellekt kömekçi we taslama generatory; Iň soňky karar we jogapkärçilik hünärmen, topar we maşgala degişlidir
Düşündiriş: Emeli intellekt kömekçi we eskiz generatorydyr; Diagnoz, ýerleşdirmek, maksat kesgitlemek we çaganyň geljegine täsir edýän kararlar başarnykly hünärmene, IEP toparyna we maşgala degişlidir. Barlanylmadyk çykyş, gol çekilmedik bilermeniň kararyna meňzeýär.