Girdeji:
- Maliýe maglumatlaryny duýgurlygyna görä toparlara bölmek we degişli gurallary we amallary saýlamak ukyby
- Şahsy we gizlin maglumatlary anonimleşdirmek arkaly derňewi ygtybarly alyp barmak
- Jogapkärçiligiň adamlar bilen galýandygyny bilip, sazlaşygyň, aç-açanlygyň we ahlagyň çarçuwasyny gurup bilmek
Gizlinlik, laýyklyk we edep: Maliýe maglumatlarynyň çäkleri
Şu wagta çenli maliýe we buhgalteriýa boýunça güýçli kömekçi AI-iň nämedigini gördük. Bu bölümde teňňäniň beýleki tarapyna seredýäris: araçäkler. Maliýe maglumatlary maglumatlaryň iň duýgur görnüşlerinden biridir. Nädogry ulaga goýlan maliýe hasabaty, açylmadyk netije, müşderiniň hasaby maglumatlary; Bu kanuny, ahlak we täjirçilik betbagtçylygyna sebäp bolup biler. Bu bölüm, AI-ni maliýeleşdirmekde ulanylanda gepleşik geçirip bolmajak çäreleri öwredýär. Bu düzgünleri bilmek, beýleki bölümlerde başarnyklary ygtybarly ulanmak üçin zerur şertdir.
Maliýe maglumatlary näme üçin beýle duýgur?
Üç sebäp: Şahsy durmuşyň eldegrilmesizligi (müşderi, işgär, üpjün ediji maglumatlary şahsy maglumatlaryň çägine girýär we KVKK ýaly düzgünler bilen goralýar), içerki maglumatlar (açylmadyk maliýe netijeleri bir marketa we bäsdeşlik üçin möhümdir) we ynam (maliýe maglumatlaryňyz syzdyrylan halatynda müşderi we işewür hyzmatdaşlaryň ynamy dikeldilip bilinmez). Jemgyýetçilik AI guralyna goýýan maglumatlaryňyz şol guralyň serwerlerinde işlenýär; Bu maglumatlar, korporatiw maglumatlaryň saklanmagyny kepillendirmeýän gurallarda model okuwynda ulanylyp ýa-da elýeterli bolup biler.
KVKK (Şahsy maglumatlary goramak kanuny) Türkiýede şahsy maglumatlaryň gaýtadan işlenmegini kadalaşdyrýan kanun; Şahsy ady, TR ID, hasap we aragatnaşyk maglumatlary ýaly maglumatlaryň rugsatsyz üçünji taraplara geçirilmegini çäklendirýär.
Maslahat: AI-e maglumatlary goýmazdan ozal özüňize soraň: "Muny nätanyş adama iberip bilerinmi?" Jogap ýok bolsa, ilki anonimleşdiriň ýa-da diňe tassyklanan kärhana gurallaryny ulanyň.
Stepdimme-ädim: Maglumat ibermezden ozal
- Klassifikasiýa ediň. Maglumat köpçülige, içerki ulanylyşyna, gizlinmi ýa-da şahsymy?
- Guraly barlaň. Korporatiw / tassyklananmy? Maglumatlary saklamak we okuw syýasaty näme?
- Minimallaşdyryň. Işiňiz üçin zerur bolan iň az maglumatlary beriň; artykmaç bölegini kes.
- Anonimleşdiriň. Ady, şahsyýet belgisi, hasap belgisi ýaly kesgitleýjileri maskalaň ýa-da aýyryň.
- Çykyşy hem saklaň. Öndürilen hasabat hem duýgur bolup biler; Nirede saklaýandygyňyza üns beriň.
Gowşak çemeleşme / Güýçli çemeleşme
Oraramaz çemeleşme: Hasabat berilmeýän çärýekleýin netijeleri müşderileriň atlary we hasap belgileri bilen bilelikde mugt web guralyna goýmak.
Bu hem KVKK-nyň bozulmagy, içerki maglumatlaryň syzmagy we täjirçilik töwekgelçiligi.
Güýçli çemeleşme: 1) Kepillendirilen kärhana AI guralyny ulanyň (maglumatlary saklamak kepillendirilýär) .2) Maglumatlary anonimleşdiriň: "Müşderi A", "Müşderi B"; Hasap belgisiniň ýerine iň soňky 4 san maskalanýar ýa-da aýrylýar.3) Diňe derňew üçin zerur meýdanlary iberiň (ady / salgysy zerur däl bolsa goýuň) .4) Açylmadyk netijeleri daşarky gurallara köpçülige ýetirýänçä goýmaň.5) Çykyşy şahsy diskiňize däl-de, jaýyň howpsuz ýerine ýazdyryň.
Anonimleşdirmezden ozal / soň
meýdany
Çig (töwekgelçilikli)
Anonim (howpsuz)
Müşderiniň ady
Ahmet ılmaz şanşaat A.Ş.
Müşderi A.
Hasap belgisi
TR12 0006 ... 4501
*** 4501 ýa-da aýryldy
TR şahsyýetnamasy
12345678901
Aýyryldy
Mukdary / derňew meýdany
1,240,000
1,240,000 (goragly)
Bellik: derňew üçin zerur san maglumatlary saklanýar; Adamy kesgitleýän ýerler maskalanýar. Şeýlelikde, iki iş ýerine ýetirilýär we gizlinlik goralýar.
Ylalaşyk we jogapkärçilik çarçuwasy
Maliýe işinde AI-ni ulanmak dolandyryş meselesidir. Haýsy guraly ulanyp biler, haýsy maglumat synpy haýsy gurala girip biler, çykyş nädip tassyklanýar we ýazga alynýar? Bular ýazmaça syýasatda kesgitlenmeli.
Kompaniýamyz üçin "Maliýe maglumatlarynda AI ulanmak syýasaty" taslamasyny dörediň. Aşakdaky sözbaşylary goşuň: - Maglumatlaryň klassifikasiýasy (köpçülige / içerki / gizlin / şahsy) - Her synp üçin rugsat berlen gurallar we amallar - Gadagan edilen ýagdaýlar (mälim edilmedik netije, şahsy maglumatlar we ş.m.) - Hökmany barlamak we barlag ýollary - Düzgün bozulan ýagdaýynda amallar Syýasat meýilnamasy hökmünde ýazyň; Soňky tassyklamanyň kanuny we ýerine ýetiriş bölüminden alynmalydygyny unutmaň.
Üns beriň: AI guralyny üpjün edijä jogapkärçilik geçirip bolmaz. Model tarapyndan öndürilen nädogry şekil hasabatyň içine girip, karary ýoýsa, jogapkärçilik ony ulanan we tassyklan hünärmeniň üstüne düşýär. “AI muny etdi” gorag däl.
Barlamak: Näme üçin her çap çapy şübheli hasaplanýar?
Maliýe işinde AI-ni ygtybarly ulanmagyň altyn düzgüni, “başgaça subut edilýänçä” çykarylýan önümi hasaplamakdyr. Bu paranoýa däl, professional tertip; edil auditor ýaly hiç bir ýazgyny görmän tassyklamaz ýaly. Modeliň näderejede arkaýyn we ynamly gürleýändigi onuň takyklygynyň subutnamasy däl; Munuň tersine, iň howply ýalňyşlyklar iň ynandyryjy görnüşde görkezilýär.
Iş ýüzünde üç gatly barlagy guruň: (1) Arifmetiki gatlak - jemi we göterimleri gaýtadan hasaplaň ýa-da modeliň täzeden hasaplanmagyna we deňeşdirilmegine eýe boluň. (2) Çeşme gatlagy - her belgini gelen tablisa gabat getiriň. (3) Logika gatlagy - netije iş nukdaýnazaryndan laýykmy? "Margin 90% bolup çykdy" ýaly netije, arifmetiki taýdan dogry bolsa-da, bu pudak üçin mümkin däl bolsa, giriş ýalňyşlygyny görkezýär.
Bu maliýe seljermesini üç gatlakda barlaň: 1) Arifmetika: jemi we göterimleri täzeden hasaplaň, gabat gelmeýänleri belläň2) Çeşme: her şekili <source> tablisasyna gabat getiriň, "TERJIME EDIP BOLANOK" 3 bilen gabat gelmeýänini ýazyň 3) Logika: iş kontekstinde laýyk däl netijeleri belläň (gaty ýokary / pes) "SUSPICIOUS" tassyklamasy; diňe üç gatyň netijesini aýratyn barlaň we hasabat beriň.
Bu tertip-düzgün güýjüňi ýitirmek ýaly bolup görünse-de, hakykatdanam seni has gymmat ýalňyşlykdan goraýar: nädogry san esasynda nädogry karar.
Etika: Aç-açanlyk we ikitaraplaýynlyk
Iki ahlak meselesi tapawutlanýar. Aç-açanlyk: AI goldawy bilen derňewiň zerur bolanda gyzyklanýan taraplara aýdyň bolmaly. Ikitaraplaýyn: Model taryhy maglumatlara esaslanýar; Mysal üçin, karz / töwekgelçilik ballaryndaky öňki adalatsyzlygy gaýtalap biler. AI çykaryşyny adam hökümi we maliýe kararlarynda adalatlylyk arkaly süzmek etiki zerurlykdyr.
Kiçijik ýagdaýlar
1-nji hadysa - Geçirilen syzma. Bir analitik çärýekde berilmeli çärýeklik netijeleri mugt gurala goýdy we gysgaça mazmuny sorady. Korporatiw syýasat ýoklugy sebäpli bu maglumatlar gözegçilikden çykdy. Netijeler ir syzmasa-da, bu waka derňewi başlatdy we kompaniýa tarapyndan tassyklanan ulag syýasatyny mejbur etdi. Sapak: amatlylyk gizlinligi bozup bilmez.
2-nji waka - Anonimlik bilen işlemek. Hasap topary müşderi ýygnamak derňewini geçirmek isledi, ýöne atlar gizlin. Müşderilere "A, B, C" diýip maska berdiler we diňe mukdar we gün maglumatlary bilen işlediler. Derňew doly öndürijilikli boldy, şahsy maglumatlar syzmady. Gizlinlik we peýdalylyk bilelikde gazanyldy.
3-nji waka - jogapkärçiliksiz jogapkärçilik. Hasabatdaky nädogry nyrh AI çykarylyşyndan gelip çykdy we tassyklamazdan dolandyryşa hödürlendi. Karar nädogry bolanda, "ulag ony şeýle hasaplady" goragy kabul edilmedi; Jogap hasabaty tassyklan maliýe dolandyryjysyna degişlidir. Sapak: barlamak we jogapkärçilik adamda.
4-nji waka - Üç gatly tanamak arkaly surata düşürildi. Analitikleriň bir hasabatynda AI bir iş ugry üçin "jemi margin" 91% hasaplady. Arifmetiki gatlak dogry, çeşme gatlagy gabat geldi; emma logika gatlagy güýje girende, bu pudagyň margininiň mümkin däldigi belli boldy. Munuň düýp sebäbi: çykdajy sütüniniň bir bölegi ýalňyşlyk bilen başga bir iş ugruna geçirildi. Diňe arifmetika göz öňünde tutulan bolsa, ýalňyşlyk aradan aýrylardy. Sapak: paýhaslylyk synagy takyklygyň üçünji we köplenç iň möhüm gatlagydyr.
Adaty ýalňyşlyklar
- Duýgur maglumatlary tassyklanmadyk gurallara goýmak. Şahsy durmuşy we berjaý etmegi bozmagyň iň ýaýran usuly.
- Açylmadyk netijeleri daşarky gurala getirmek. Içerki maglumatlaryň syzmak howpuny öz üstüne alýar.
- Anonimligi aýlamak. Adamy kesgitleýän ýerler zerur däl bolsa, maskalanmalydyr.
- Jogapkärçiligi ulaga geçirmek. “AI muny etdi” gorag däl; Tassyklaýjy jogapkärdir.
- Writtenazuw syýasaty bolmazdan işlemek. Haýsy maglumatlary haýsy guralyň içine goýup biljekdigi düşnüksiz bolsa, töwekgelçiligi dolandyryp bolmaz.
Gysgaça
- Maliýe maglumatlary duýgur; Şahsy durmuşyň eldegrilmesizligi, içerki maglumatlar we ynam töwekgelçiligi sebäpli ähli maglumatlar her guralyň içine girmeýär.
- Maglumatlary toparlara bölüň, serişdäni barlaň, ibermezden ozal şahsy kesgitleýjileri kiçeldiň we anonimleşdiriň.
- Derňew üçin zerur sanly maglumatlar saklanýar; adamy kesgitleýän ýerler maskalanýar; iş we gizlinlik bilelikde gidýär.
- AI-ni ulanmak dolandyryş meselesidir; ýazmaça syýasat, hökmany barlamak we audit ýoly zerur.
- Jogapkärçiligi ulaga geçirip bolmaz; Aç-açanlyk we ynsanyň ikitaraplaýyn pikirlenmegi ahlak taýdan hökmanydyr.
Programma meselesi
Sizde bar bolan hakyky maliýe maglumatlaryndan mysal alyň (müşderileri / üpjün edijileri çekmek). Ilki bilen "maglumat klassifikasiýasy" ediň, soňra anonimleşdiriş tablisasyndaky logikany ulanyp şahsy meýdanlary maskalaň, diňe derňew üçin zerur zatlary goýuň. Soňra, syýasat taslamasy bilen, toparyňyz üçin gysga AI ulanmak syýasatyny dörediň we azyndan üç zady öz guramaňyza uýgunlaşdyryň.
gözegçilik sanawy
- [] Maglumatlary (köpçülige / içerki / gizlin / şahsy) klassifikasiýa etdim.
- [] Diňe tassyklanan / institusional gural ulandym we syýasatyny barladym.
- [] Iberen maglumatlarymy kiçeltdim; Gereksiz meýdanlary aýyrdym.
- [] Adamy kesgitleýän meýdanlary anonim etdim.
- [] Açylmadyk netijeleri daşarky gurala basmadym.
- [] Çykyş üçin jogapkärdigimi kabul edýärin we tassyklaýaryn.