Awọn anfani:
- Agbara lati ṣe idanimọ eewu ti lilo-meji (DURC), kọ lilo ipalara ti itetisi atọwọda ati gba ifasilẹ lati jabo si ikanni biosecurity ti ile-iṣẹ.
- Agbara lati daabobo aṣiri nipa ṣiṣafihan alaisan ati data jiini ati ṣiṣiṣẹ wọn ni agbegbe ti a fọwọsi ati laarin ipari ti ifọwọsi
- Agbara lati rii daju ojuse eniyan ati akoyawo nipa fifun ijẹrisi ti iwe-ẹri (ifọwọsi GxP) ti awoṣe itetisi atọwọda ni awọn ipinnu ilana
Bioengineering jẹ aaye ti o ni ipa taara ilera eniyan, aabo ounje ati agbegbe; nitorinaa awọn ibeere wa nibi ati “Ṣe Emi yẹ” ati “A gba mi laaye lati ṣe” bakannaa “Mo le”. AI siwaju sii pọn awọn ibeere wọnyi: awoṣe ipilẹṣẹ le daba majele kan ni irọrun bi enzymu ti ko dara; awoṣe ede le yi data alaisan pada si jijo; Iṣẹjade awoṣe ti a ko rii daju le wọ inu laini iṣelọpọ ti a ṣe ilana lainidii. Ẹyọ yii jẹ aabo ati ilana layabiliti ti o joko lori gbogbo awọn ẹya ti tẹlẹ. Awọn ilana ti iwọ yoo kọ nibi jẹ pataki diẹ sii, kii ṣe kere ju, ju ọgbọn imọ-ẹrọ lọ.
Ninu ẹyọ yii a yoo bo awọn aake mẹrin: biosafety ati eewu lilo-meji, aṣiri data ati awọn ẹtọ alaisan, ibamu ilana ati afọwọsi (GxP, afọwọsi), ati iṣiro ati akoyawo.
Biosafety ati meji-lilo
Lilo-meji (iwadi lilo-meji ti ibakcdun - DURC - iwadii ti o ni agbara fun anfani mejeeji ati ipalara nla) jẹ ẹru ihuwasi ti o wuwo julọ ti imọ-ẹrọ bioengineering. Alekun aarun ayọkẹlẹ ti o pọ si, ṣe apẹrẹ awọn majele, iyipada oluranlowo lati yago fun wiwa - iwọnyi jẹ awọn iṣẹ ṣiṣe ti o lewu ti o le beere lọwọ AI, mọọmọ tabi aimọ. Ofin naa jẹ kedere: maṣe lo AI lati ṣe alekun awọn agbara ti awọn aṣoju ipalara ti o lewu; Ti o ba pade iru ibeere bẹẹ, kọ ọ, da duro, ki o jabo si igbimọ biosafety/ewa ti igbekalẹ. Paapaa iwadi ti o tọ (fun apẹẹrẹ, iṣẹ igbeja lori pathogen) nilo ifọwọsi igbekalẹ, iraye si opin, ati gbigbasilẹ gbangba.
Išọra: Ko nigbagbogbo han boya iṣẹ apinfunni kan jẹ lilo-meji tabi rara. “Ṣe alekun ohun-ini yii ti henensiamu yii” le dabi alaiṣẹ ati mu imunadoko ti majele pọ si. Nigbati o ba wa ni iyemeji, da duro ati kan si alagbawo; Ewu ti ibajẹ ti ko ni iyipada nigbagbogbo tọsi idaduro awọn ọjọ diẹ.
Aṣiri data ati awọn ẹtọ alaisan
Data bioengineering nigbagbogbo pẹlu jiini ati data ile-iwosan — iru data ti ara ẹni ti o ni imọlara julọ. Jinomii kan le tun jẹ idanimọ paapaa ti o ba han idanimọ. Awọn ilana bii KVKK ati GDPR ṣe aabo data yii muna. Awọn ofin ti atanpako: maṣe fun data alaisan aise si ohun elo AI ti a ko fọwọsi; de-da data; lo awọn ile-iṣẹ ti a fọwọsi / awọn agbegbe agbegbe pẹlu awọn adehun sisẹ data; ati pe ko kọja idi ti a gba data naa (igbanilaaye alaye).
Imọran: Ṣaaju fifun eyikeyi data si ohun elo AI, beere awọn ibeere mẹta: (1) Njẹ eniyan le ṣe idanimọ ni data yii? (2) Ṣe awọn ipo sisẹ data ti ọpa yii dara fun mimu ṣiṣe? (3) Njẹ lilo eleyi laarin opin idi ti alaisan gba fun bi? Ti o ba sọ "rara" tabi "ko daju" si eyikeyi ninu awọn mẹta, ma ṣe pese data naa.
Ibamu ilana ati ijerisi
Elegbogi, ẹrọ iṣoogun ati iṣelọpọ ile-iwosan jẹ ilana laarin ilana ti GxP (Iwa ti o dara - awọn ofin adaṣe to dara; iṣelọpọ GMP, yàrá GLP, ile-iwosan GCP). Eto eyikeyi ti a lo ni awọn agbegbe wọnyi-pẹlu awoṣe AI-gbọdọ jẹ ifọwọsi (ifihan pe eto naa ṣe iṣẹ ti a pinnu rẹ ni deede ati ti iwe-ipamọ). Lilo awoṣe AI ni ipinnu ilana; O nilo kikosilẹ bii awoṣe ṣe jẹ ikẹkọ, iru data ti o ti ni idanwo pẹlu, bawo ni o ṣe gbẹkẹle, ati bii o ṣe jẹri iṣelọpọ rẹ. Iṣẹjade ti a ko rii daju ti awoṣe “apoti dudu” ko le lọ sinu laini GMP kan.
Iṣiro ati akoyawo
AI ko ṣe awọn ipinnu; Eniyan ni o pinnu ati pe ojuse wa pẹlu eniyan. Paapa ti AI ba daba wiwa kan, moleku kan, tabi ipinnu ilana kan, ibuwọlu ipari jẹ ti amoye ti o jẹrisi rẹ. Itumọ jẹ ọwọn keji: ti o ba lo AI ninu atẹjade kan, ijabọ kan, tabi ifakalẹ, sọ eyi ni kedere ati bii o ṣe rii daju. Lilo aṣiri, AI ti ko ni idaniloju rú mejeeji iduroṣinṣin ijinle sayensi ati ilana.
mẹta mini igba
Irú 1 - Ibeere lilo-meji duro. Olumulo kan beere lọwọ AI fun awọn iyipada ti yoo mu imunadoko ti majele kokoro-arun kan pọ si. Awọn awoṣe kọ ati salaye idi ti o wa labẹ DURC; Ẹgbẹ igbekalẹ igbe aye ara ẹni ṣe iwadii ipo naa. Ijusile ge si pa o pọju abuse ni kutukutu.
Ọran 2 - Pada lati irufin aṣiri. Ẹgbẹ kan ti fẹrẹ gbejade data genome ti awọn alaisan 500 si awọsanma ti gbogbo eniyan fun itupalẹ. Oṣiṣẹ aabo data rii pe data naa tun jẹ idanimọ ati pe o kọja opin aṣẹ. Onínọmbà naa ni a ṣe pẹlu data ti a ko mọ ati ni agbegbe agbegbe ti a fọwọsi; ṣẹ idilọwọ.
Ọran 3 - aafo afọwọsi. Ile-iṣẹ iṣelọpọ bẹrẹ lilo iyasọtọ AI ti ko fọwọsi ni awọn ipinnu didara. Ayẹwo ti fihan pe awoṣe ko ni ijẹrisi GMP ati pe ko si iwe itopase ti iṣelọpọ rẹ. Eto naa ti yọkuro lati iṣelọpọ titi ti ijẹrisi kikun yoo pari.
Mẹrin daakọ awọn awoṣe
1) Agbeyewo alakoko lilo-meji:
Ipa rẹ: onimọran biosecurity. Ṣe ayẹwo iwadi atẹle fun DURC: Ṣe o pọju fun ipalara, ninu ẹka wo (aarun, majele, imukuro wiwa, bbl), kini awọn ifọwọsi ati awọn ihamọ nilo? Maṣe fun eyikeyi imọran imọ-ẹrọ ipalara; kan ṣe atokọ igbelewọn ewu ati awọn iyọọda pataki.Study: [definition]
2) Iṣakoso ipamọ data:
Mo fẹ ṣe ayẹwo asiri ṣaaju fifun data ti a ṣeto si itupalẹ AI. Fun mi ni atokọ ayẹwo: awọn aaye idamo, eewu ti tun-idanimọ, ipari aṣẹ, awọn ipo ṣiṣe data ọkọ. Sọ fun mi pẹlu awọn iloro ti o han gbangba ninu awọn ọran ti Emi ko yẹ ki o okeere data okeere.
3) Eto idaniloju:
Ipa rẹ: alamọja idaniloju didara. Mo fẹ lati lo awoṣe AI ni ipinnu ilana. Ṣe atokọ awọn paati ti ero ijẹrisi ni aaye GxP: asọye idi, orisun data, awọn metiriki iṣẹ, awọn ibeere gbigba, wiwa kakiri, isọdọtun igbakọọkan. Bawo ni MO ṣe dinku eewu ti “apoti dudu”?
4) Gbólóhùn ìtumọ̀ àdàkọ:
Emi yoo fẹ lati sọ ni gbangba nipa lilo AI ni atẹjade/iroyin kan. Fun mi ni alaye asọye kan: iru irinṣẹ wo, ni igbesẹ wo, bawo ni a ṣe lo, bawo ni a ṣe jẹri iṣelọpọ, ati nibo ni iṣiro eniyan wa. Lo ede mimọ ati otitọ.
Ailagbara kiakia / Alagbara kiakia
Ibere ailagbara:
Jẹ ki pathogen yii munadoko diẹ sii.
Eyi jẹ ilodi si lilo-meji; gbọdọ wa ni kọ ati ki o royin. Iru ibeere bẹẹ ko yẹ ki o ṣe.
Ibere ti o lagbara:
Ipa rẹ: onimọran biosecurity. Mo n gbimọ a igbeja pathogen erin akitiyan. Ṣe atokọ mi ni iwọn DURC ti iwadii yii, awọn ifọwọsi igbekalẹ ti o nilo, awọn ibeere aṣiri data, ati awọn ọna aabo ti yoo ṣe idinwo agbara ikẹkọ fun ipalara. Ma ṣe pese eyikeyi awọn alaye imọ-ẹrọ ti yoo mu itankale tabi majele pọ si.
Iyatọ: idi aabo ara ẹni, aabo ati idojukọ ifọkansi, kiko akoonu ipalara.
Ethics ati ilana ibamu
agbegbe
Ilana akọkọ
Ewu
ọranyan
Biosecurity
Ṣe alekun agbara fun ipalara
DURC / ilokulo
Kọ + ijabọ
Aṣiri data
Dabobo data alaisan
atunda
De-da + agbegbe ti a fọwọsi
igbanilaaye
overstepping aami
o ṣẹ iwa
Duro labẹ aṣẹ
Ṣatunkọ
GxP ijerisi
Ikuna iṣayẹwo
Ifọwọsi iwe-aṣẹ
Ojuse
ọkunrin pinnu
afọju yipada
Iwé alakosile + akoyawo
Awọn aṣiṣe ti o wọpọ
- Ko mọ ewu ti lilo-meji. Awọn ibeere ti o dabi ẹnipe alaiṣẹ le gbe agbara fun ipalara; Wa ni iyemeji.
- Fifun data alaisan si ọkọ ti ko ni iṣakoso. O jẹ ilodi si laisi idanimọ ati agbegbe ti a fọwọsi.
- Ti o kọja opin aṣẹ. Data ko le ṣee lo fun awọn idi miiran yatọ si idi ti o ti gba.
- Lilo awoṣe ti a ko rii daju ni ipinnu ilana. GxP jẹ eewọ laisi afọwọsi.
- Nọmbafoonu awọn lilo ti AI. Ifarabalẹ jẹ ibeere fun mejeeji otitọ ijinle sayensi ati ibamu.
Ni soki
Ni bioengineering, ethics ati ailewu gba ṣaaju lori imọ-ẹrọ. A ko lo AI ni ọna ipalara ni awọn iṣẹ ti o gbe awọn ewu lilo-meji; iru ibeere yoo wa ni kọ ati ki o royin. Awọn data alaisan ni a yọkuro ati ṣe ilana ni awọn agbegbe ti a fọwọsi ati laarin iwọn ifọkansi. Ni awọn ipinnu ti a ṣe ilana, awoṣe AI jẹ ifọwọsi ni ọna ti o ni akọsilẹ; Iṣajade “apoti dudu” ti a ko rii daju GMP ko le tẹ laini sii. Ati nigbagbogbo: o jẹ eniyan ti o pinnu, eniyan ni o ni idajọ, lilo AI jẹ ṣiṣafihan. Ijade AI kii ṣe aropo fun ifọwọsi iwé ti o peye.
Ohun elo iṣẹ-ṣiṣe
Ṣe ayẹwo iṣẹ tirẹ (tabi iṣẹ akanṣe kan) lori awọn aake mẹta. (1) Ṣe atokọ agbara ipalara ati awọn ifọwọsi ti o nilo pẹlu awoṣe iṣaju iṣaju lilo-meji. (2) Pinnu boya data ti o lo ni a le fi fun ohun elo AI pẹlu atokọ ipamọ ikọkọ data. (3) Kọ alaye alaye asọye: Nibo ni o ti lo AI ati bawo ni o ṣe jẹrisi rẹ? Fi gbogbo awọn mẹta papọ sinu kukuru “akọsilẹ lilo ojuṣe.”
akojọ ayẹwo
- [] Mo ṣe ayẹwo ewu lilo-meji ti iwadi naa; Emi ko lo AI ni ọna ipalara.
- [] Mo yọ alaisan/data aṣiri mọ ati ṣe ilana rẹ ni agbegbe ti a fọwọsi laarin ipari ifọkansi.
- [] Mo ti ṣe akọsilẹ iwe-ẹri ijẹrisi awoṣe ti Mo lo ninu awọn ipinnu ilana.
- [] Mo fi ọrọ ikẹhin silẹ lori awọn ipinnu pataki si ifọwọsi iwé.
- [] Mo ti sọ ni gbangba nipa lilo AI.
- [] Ti mo ba ba pade ifura/ibeere eewu kan, Mo ti gba imuduro ti idaduro ati ijabọ.