Kazanimlar:
- Buton, hata mesajı, boş durum ve onboarding metinlerini marka sesine ve ton rehberine uygun biçimde yapay zeka ile yazabilme
- Aynı mikro metnin birden çok varyasyonunu üretip netlik, ton ve uzunluk kriterleriyle seçebilme
- Yapay zeka metnini kapsayıcı dil, erişilebilirlik ve yasal doğruluk açısından denetleyebilme
Bir arayüzdeki her kelime bir tasarım kararıdır. UX writing (arayüz metni yazarlığı), buton etiketleri, hata mesajları, boş durum metinleri, onboarding (yeni kullanıcıyı karşılama) ekranları ve bildirimler gibi mikro metinleri kullanıcıyı yormadan, doğru ve marka sesine uygun biçimde yazma işidir. Bu metinler kısa olduğu için önemsiz sanılır; oysa "Kaydet" mi "Değişiklikleri kaydet" mi, "Bir şeyler ters gitti" mi "Kart numarası eksik" mi arasındaki fark, kullanıcının görevi tamamlamasıyla vazgeçmesi arasındaki farktır. Yapay zeka mikro metin varyasyonları üretmede son derece güçlüdür; ama ton, doğruluk ve kapsayıcılık kontrolü sizde kalır.
Marka sesi ve ton rehberi olmadan olmaz
Yapay zeka varsayılan olarak "ortalama, nötr" bir dille yazar. Oysa her ürünün bir sesi (voice) — kalıcı kişiliği — ve duruma göre değişen bir tonu (tone) vardır. Bir bankacılık uygulaması güven verici ve sakin, bir oyun uygulaması enerjik ve samimi olabilir. Yapay zekaya bu rehberi vermezseniz, markanıza yabancı metinler üretir.
Pratik yöntem: modele kısa bir "ses ve ton kartı" verin — 3-4 sıfat ("net, sıcak, aşırıya kaçmayan"), yapılacaklar/yapılmayacaklar ("emoji kullanma", "kullanıcıyı suçlama") ve 1-2 örnek. Bu kart, tüm mikro metin üretimlerinizin ortak zeminidir.
İpucu: Ses ve ton kartınızı bir kez yazın, her prompta yapıştırın. Tutarlılık, birçok kişinin aynı üründe yazması durumunda en çok bu kartla korunur.
İyi hata mesajının formülü: ne oldu + neden + sonraki adım
Mikro metinlerin en kritiği hata mesajıdır, çünkü kullanıcı zaten sinirlidir. Yapay zekanın varsayılan çıktısı genellikle işe yaramaz: "Bir şeyler ters gitti, tekrar deneyin." Bu mesaj ne olduğunu, nedenini ve çözümü söylemez.
İyi hata mesajı üç parçadan oluşur:
- Ne oldu: Açık, teknik olmayan dille ("Ödeme tamamlanamadı").
- Neden (biliniyorsa): ("Kart numarası eksik görünüyor").
- Sonraki adım: Kullanıcının yapacağı somut eylem ("Numarayı kontrol edip tekrar deneyin").
Ve bir yasak: kullanıcıyı suçlama ("Yanlış girdiniz" yerine "Numara eksik görünüyor"). Yapay zeka taslağını bu formülle iyileştirin.
Varyasyon üret, kriterle seç
UX writing'de yapay zekanın en büyük gücü, aynı mikro metnin 5-10 varyasyonunu saniyeler içinde üretmesidir. Ama bu güç, kriter olmadan işe yaramaz. Varyasyonları üç ölçütle eleyin:
- Netlik: Kullanıcı bir okuyuşta anlıyor mu?
- Ton: Marka sesine uyuyor mu?
- Uzunluk: Butona/alana sığıyor mu, gözü yormuyor mu?
Mikro metin türü
Zayıf örnek
Güçlü örnek
Buton
"Gönder"
"Randevuyu onayla"
Hata
"Hatalı işlem"
"Kart numarası eksik görünüyor. Kontrol edip tekrar deneyin."
Boş durum
"Liste boş"
"Henüz favoriniz yok. Beğendiğiniz ürünleri kalp simgesiyle kaydedin."
Onay
"Emin misiniz?"
"Bu siparişi iptal edelim mi? Bu işlem geri alınamaz."
Üç mini vaka
Vaka 1 — Buton netliği dönüşümü artırdı. Bir ekip "Gönder" butonunu yapay zekayla 8 varyasyona çıkardı ve "Randevuyu onayla"yı seçti. A/B testinde (iki sürümün karşılaştırıldığı deney) onay oranı ölçülebilir biçimde arttı; çünkü kullanıcı ne olacağını buton üstünde gördü.
Vaka 2 — Suçlayıcı mesaj düzeltildi. Yapay zeka "Geçersiz e-posta girdiniz" önerdi. UX yazarı bunu "E-posta adresi eksik ya da hatalı görünüyor" diye değiştirdi. Küçük bir dil değişikliği, formu terk etme oranını düşürdü. Ders: kullanıcıyı suçlamak deneyimi bozar.
Vaka 3 — Yasal yanlışlık yakalandı. Yapay zeka bir abonelik ekranı için "İstediğiniz zaman ücretsiz iptal" yazdı. Oysa ürünün iptal politikası farklıydı; bu cümle yanıltıcı ve yasal risk taşıyordu. Ekip metni gerçek politikayla eşleştirdi. Ders: mikro metin yasal doğruluk açısından da denetlenir.
Boş durum ve onboarding: sessiz anları konuşturmak
Kullanıcının ilk gördüğü ekran çoğu zaman bir boş durumdur (empty state): henüz mesaj yok, henüz sipariş yok, henüz favori yok. Deneyimsiz tasarımlar bu ekranı "Liste boş" diye geçiştirir; oysa boş durum, kullanıcıya ne yapacağını öğreten en değerli anlardan biridir. İyi bir boş durum metni üç iş yapar: durumu açıklar, neden boş olduğunu belirtir ve kullanıcıyı ilk eyleme davet eder ("Henüz favoriniz yok. Beğendiğiniz ürünleri kalp simgesiyle kaydedin"). Onboarding (yeni kullanıcıyı karşılama) metinleri de benzer bir görev üstlenir: kullanıcıyı boğmadan, tek seferde tek şey öğreterek yönlendirir. Yapay zeka bu metinlerin varyasyonlarını hızla üretir; sizin işiniz onları kısa, davetkâr ve eylem odaklı tutmak, uzun açıklamalardan kaçınmaktır. Boş durum bir hata değil, bir fırsattır.
İpucu: Her boş durumu "kullanıcı buraya ilk kez geldiğinde ne yapmalı?" sorusuyla yazın. Boş durum, gizli bir onboarding anıdır.
Kopyalanabilir promptlar
Ses ve ton kartı: sıfatlar = <<net, sıcak, sade>>; yapma = <<emoji, suçlama,jargon>>; örnek cümle = <<...>>.Görev: "<<ekran/eylem>>" için buton metni öner. 6 varyasyon ver,her birinin yanına neden bu tonu taşıdığını tek cümleyle yaz.En fazla <<X>> karakter.
Bu hata durumunu "ne oldu + neden + sonraki adım" formülüyle yaz:Durum: <<hata>>. Kullanıcıyı suçlama; teknik jargon kullanma.3 varyasyon ver ve en kısa, en net olanı işaretle.Ses ve ton kartı: <<...>>
Bu mikro metinleri kapsayıcı dil açısından denetle:cinsiyet varsayımı, engelli bireyleri dışlayan ifade, kültürel varsayım,gereksiz zorlaştırıcı dil var mı? Sorunları ve düzeltmeleri listele.Metinler: <<liste>>
Bu arayüz metnini yasal/olgusal doğruluk açısından denetle:"ücretsiz", "her zaman", "garantili", "iptal edilebilir" gibi iddialarürünün gerçek politikasıyla ("<<politika>>") uyuşuyor mu?Uyuşmayanları işaretle ve güvenli alternatif öner.Metin: <<...>>
Zayıf prompt / Güclü prompt
Zayıf: "Bir hata mesajı yaz."
Sonuç: "Bir şeyler ters gitti" gibi genel, çözümsüz, tonu belirsiz bir metin.
Güçlü: "Bu ses-ton kartıyla, 'ödeme başarısız' durumu için 'ne oldu + neden + sonraki adım' formülünde 3 varyasyon yaz; kullanıcıyı suçlama; en net olanı işaretle."
Sonuç: Marka sesine uygun, çözüm gösteren, seçilebilir varyasyonlar.
Fark: güçlü prompt ses-ton kartı + formül + suçlama yasağı + varyasyon verir.
Sık yapılan hatalar
- Ses-ton rehberi vermeden yazdırmak. Marka kişiliği kaybolur, metinler jenerikleşir.
- Suçlayıcı hata dili. "Yanlış girdiniz" kullanıcıyı savunmaya iter.
- Yasal iddiaları doğrulamamak. "Ücretsiz iptal" gibi cümleler gerçek politikayla çelişebilir.
- Kapsayıcılığı atlamak. Cinsiyet, kültür veya yetkinlik varsayımı içeren metinler kullanıcıyı dışlar.
- Uzunluğu göz ardı etmek. Butona sığmayan güzel metin işe yaramaz.
Özetle
UX writing, kısa ama yüksek etkili tasarım kararlarıdır. Yapay zeka aynı mikro metnin çok sayıda varyasyonunu hızla üretir; asıl değer bunları netlik, ton ve uzunluk kriterleriyle elemenizde, hata mesajlarını "ne oldu + neden + sonraki adım" formülüyle iyileştirmenizde, kullanıcıyı suçlamaktan kaçınmanızda ve metni kapsayıcılık ile yasal doğruluk açısından denetlemenizde gizlidir. Ses-ton kartını her prompta ekleyerek tutarlılığı koruyun; son kararı ürüne ve kullanıcıya göre siz verin.
Uygulama görevi
- Ürününüz için 4 sıfat ve 3 "yapma" içeren bir ses-ton kartı yazın.
- Bir buton için ilk prompt ile 6 varyasyon üretip kriterlerle en iyisini seçin.
- Bir hata durumu için ikinci prompt ile "ne oldu + neden + sonraki adım" mesajı yazın.
- Ürettiğiniz tüm metinleri üçüncü prompt ile kapsayıcılık açısından denetleyin.
- İçinde iddia (ücretsiz, garantili) geçen bir metni dördüncü prompt ile yasal doğruluk açısından kontrol edin.
Kontrol listesi
- [ ] Her prompta ses-ton kartını ekledim.
- [ ] Varyasyonları netlik, ton ve uzunlukla eledim.
- [ ] Hata mesajlarını "ne oldu + neden + sonraki adım" ile yazdım.
- [ ] Kullanıcıyı suçlayan hiçbir metin bırakmadım.
- [ ] Kapsayıcı dil denetimi yaptım.
- [ ] İddia içeren metinleri gerçek politikayla eşleştirdim.