Kazanimlar:
- Kavramdan uygulama projesine kadar AI'ı iş akışının her aşamasında yerinde ve sınırları belli şekilde bütünleştirebilme
- Ofis ölçeğinde prompt kütüphanesi, doğrulama protokolü ve gizlilik politikası kurabilme
- AI destekli üretimde kalite, sorumluluk ve müşteri güvenini koruyan bir denetim kültürü tasarlayabilme
Modul Sinavi
1. Bir mimari ofis, taşıyıcı kolon kesitlerinin son boyutlandırmasını hızlandırmak için AI kullanmak istiyor. En doğru yaklaşım hangisidir?
- A) AI'ı yalnızca ön-tarama ve kontrol listesi için kullanmak; nihai kesiti yetkin inşaat mühendisinin hesabı ve onayıyla belirlemek ✔
- B) AI'ın verdiği kesitleri doğrudan projeye işlemek
- C) AI birden çok kez aynı sonucu verdiyse hesap yapmadan kabul etmek
- D) Mühendis onayını atlayıp süreci hızlandırmak
Aciklama: Taşıyıcı sistem boyutlandırması can güvenliği açısından güvenlik-kritik bir karardır. AI ön-tarama, kontrol listesi ve iletişim için kullanılabilir; ancak nihai kesit ve donatı kararı yürürlükteki yönetmeliğe göre yetkin inşaat mühendisinin hesabı ve onayıyla verilmelidir. AI çıktısı bu onayın yerine geçmez.
2. AI'a bir arsanın imar durumunu ve yapılaşma koşullarını (TAKS/KAKS, çekme mesafeleri) sorduğunuzda uydurma (halüsinasyon) bir değer almamak için en sağlam yol nedir?
- A) AI'ın verdiği orana güvenip projeye başlamak
- B) TAKS/KAKS ve çekme mesafelerini yetkili idarenin resmî imar durum belgesi ve yürürlükteki plan notlarından teyit etmek ✔
- C) Aynı soruyu farklı kelimelerle tekrar sorup ortalama almak
- D) Bir forum yorumuna dayanarak ilerlemek
Aciklama: Dil modeli imar terimlerini bilse de belirli bir parsele ait oranları ve çekme mesafelerini uydurabilir. Bu bilgiler yalnızca yetkili idarenin (belediye) resmî imar durum belgesi ve yürürlükteki imar planı/plan notlarından teyit edilmelidir.
3. Metinden görsel üreten bir araçla ürettiğiniz etkileyici bir konsept render'ı müşteriye sunarken en doğru tutum hangisidir?
- A) Görseli birebir uygulanacak proje gibi sunmak
- B) Ölçek ve strüktür sorununu müşteriden gizlemek
- C) Görselin bir kavram/atmosfer çalışması olduğunu açıkça belirtmek ve uygulanabilirliği ayrıca doğrulamak ✔
- D) Görseli teknik çizim yerine geçecek şekilde ölçülendirip vermek
Aciklama: AI konsept görselleri atmosfer ve fikir iletir; ölçek, strüktür ve malzeme fizibilitesini garanti etmez. Görselin bir kavram çalışması olduğunu açıkça belirtmek, gerçek proje geometrisiyle karıştırmamak ve yanıltıcı beklenti yaratmamak dürüstlük açısından şarttır.
4. AI'ın yazdığı bir Dynamo/Python scriptini BIM modeliniz üzerinde çalıştırmadan önce en kritik kontrol hangisidir?
- A) Kodun hata vermemesine bakıp tüm modelde çalıştırmak
- B) Çıktının ekranda güzel görünmesine güvenmek
- C) Kodu okumadan doğrudan ana modelde çalıştırmak
- D) Kodu okuyup yedek model kopyasında küçük seçimle test etmek ve sonucu modelde doğrulamak ✔
Aciklama: AI kodu yanlış parametre adı varsayabilir, elemanları toplu silebilir veya değerleri sessizce üzerine yazabilir. Kod okunmalı, önce yedek/kopya model üzerinde küçük seçimle test edilmeli ve sonuç modelde beklendiği gibi mi diye kontrol edilmelidir.
5. Bir gün ışığı simülasyonu sonucunu AI'a özetlettiğinizde en doğru kullanım hangisidir?
- A) Simülasyon yazılımının sonuçlarını girdi vererek AI'a özetletmek, varsayım ve yöntemi açıkça belirtmek ✔
- B) AI'dan gün ışığı çarpanı değerini kendisinin hesaplamasını istemek
- C) AI'ın ürettiği sayıları resmî hesap yerine kullanmak
- D) Sonucu akredite yazılımla teyit etmeden rapora koymak
Aciklama: AI sayısal simülasyonu kendisi yapmaz; akredite/doğrulanmış yazılımın ürettiği sonuçları özetler ve raporlar. Doğru kullanım, girdi varsayımlarını, sınır koşullarını ve yöntemi açıkça belirterek AI'ı yalnızca yorum ve yazım aracı olarak kullanmaktır.
6. Alan programını (ihtiyaç listesi) AI ile bir yerleşim varyantına dönüştürürken en sağlıklı yaklaşım nedir?
- A) AI'ın verdiği ilk yerleşimi doğrudan uygulama planına çevirmek
- B) Varyantları ilham olarak alıp metrekare, sirkülasyon ve yönetmelik kısıtlarına göre elde doğrulamak ✔
- C) Kaçış mesafelerini sonradan düşünmek üzere ertelemek
- D) Erişilebilirlik kurallarını AI bildiği için kontrol etmemek
Aciklama: AI yerleşim fikri, ilişki şeması ve varyant üretmekte hızlıdır ama metrekare, kaçış mesafesi ve erişilebilirlik gibi kritik kuralları ihlal edebilir. Varyantları ilham olarak alıp her birini net metrekare, sirkülasyon ve yönetmelik kısıtına göre elde doğrulamak gerekir.
7. Bir metraj tablosunu AI ile çıkarırken çıktıya güvenmeden önce yapılması gereken en kritik adım hangisidir?
- A) Tablonun düzgün biçimlenmiş görünmesine güvenmek
- B) Poz numaralarını AI verdiği için doğru saymak
- C) Miktarları bağımsız hesap, gerçek proje ölçüleri ve güncel birim fiyatlarla çapraz doğrulamak ✔
- D) Toplam tutarı olduğu gibi teklife koymak
Aciklama: AI metrajda birim karıştırabilir (m² ile m³), alanı yanlış toplayabilir veya poz numarasını halüsine edebilir. Sonucu bağımsız bir hesapla, gerçek proje ölçüleriyle ve güncel birim fiyat listesiyle çapraz doğrulamak şarttır.
8. Bir malzemenin sürdürülebilirlik/gömülü karbon iddiasını AI ile araştırırken yeşil yıkamadan (greenwashing) kaçınmanın en doğru yolu nedir?
- A) AI'ın tekrarladığı pazarlama iddiasını kabul etmek
- B) En düşük karbon değerini veren kaynağı seçmek
- C) İddiayı EPD, bağımsız sertifika ve tanınmış veri tabanlarından teyit etmek ✔
- D) Üreticinin web sitesindeki tek cümleye güvenmek
Aciklama: AI ürün pazarlama diliyle eğitilmiş olabilir ve doğrulanmamış çevre iddialarını tekrarlayabilir. Gerçek değer, üreticinin EPD (Çevresel Ürün Beyanı) belgesi, bağımsız sertifika ve tanınmış veri tabanlarından teyit edilmelidir.
9. Müşterinize ait henüz yayımlanmamış bir yarışma projesinin çizim ve verisini bulut tabanlı bir AI aracına verirken gizlilik açısından en doğru davranış hangisidir?
- A) Bağlamı anonimleştirip tanımlayıcıları temizlemek ve verinin eğitimde kullanılmayacağı politika uyumlu bir aracı kullanmak ✔
- B) Tüm çizimleri ve müşteri adını olduğu gibi yüklemek
- C) Gizlilik politikasını okumadan ücretsiz bir aracı kullanmak
- D) Konum bilgisini sonuç kalitesi için mutlaka vermek gerektiğini varsaymak
Aciklama: Yayımlanmamış proje, konum ve müşteri bilgisi ticari sır ve telif açısından hassastır. Bağlamı anonimleştirmek, konum/isim gibi tanımlayıcıları temizlemek, verinin eğitimde kullanılmayacağını garanti eden kurumsal ve politika uyumlu aracı tercih etmek gerekir.
10. AI ile üretilmiş bir görselde ilham aldığınız bir çağdaş mimarın tanınabilir üslubu birebir taklit edilmişse en doğru tutum nedir?
- A) Üslubu birebir kopyalayıp özgün ürün gibi sunmak
- B) Görseli iç ilham olarak kullanıp özgün bir tasarım diline dönüştürmek ve kaynak konusunda şeffaf olmak ✔
- C) Telif konusunun mimari görsellerde geçerli olmadığını varsaymak
- D) Müşteriye üslubun kime ait olduğunu hiç belirtmemek
Aciklama: Bir başka mimarın tescilli/tanınabilir üslubunu birebir kopyalayıp özgün ürün gibi sunmak telif ve meslek etiği açısından risklidir. Görseli yalnızca iç ilham olarak kullanıp özgün bir tasarım diline dönüştürmek ve kaynağı şeffaf tutmak gerekir.
11. AI destekli bir mimari ofiste kalite ve sorumluluğu korumak için kurulması gereken temel yapı hangisidir?
- A) Her çalışanın kendi bildiği gibi denetimsiz AI kullanması
- B) AI çıktılarını hiç kaydetmeden doğrudan projeye aktarmak
- C) Ortak prompt kütüphanesi, doğrulama protokolü ve gizlilik/telif politikası kurup güvenlik-kritik çıktıları yetkin onayla kapatmak ✔
- D) Doğrulamayı yalnızca proje sonunda bir kez yapmak
Aciklama: Dağınık ve denetimsiz AI kullanımı hata ve gizlilik riskini büyütür. Ofis ölçeğinde ortak prompt kütüphanesi, her çıktı türü için doğrulama protokolü ve net bir gizlilik/telif politikası kurmak; her güvenlik-kritik çıktıyı yetkin onayla kapatmak esastır.
12. Bir yangın kaçış mesafesi kuralını AI'a sorduğunuzda net bir sayı verdi. Bu sayıyı projede kullanmadan önce ne yapmalısınız?
- A) AI net bir sayı verdiği için doğrudan uygulamak
- B) Sayıyı başka bir projeden hatırladığınız değerle değiştirmek
- C) Kaçış mesafesini AI'ın verdiği kaynağa bakmadan yuvarlamak
- D) Değeri yürürlükteki yangın/bina yönetmeliğinin resmî metninden teyit edip tasarımı yetkin uzmana onaylatmak ✔
Aciklama: Kaçış mesafeleri can güvenliği açısından güvenlik-kritik ve yönetmeliğe bağlıdır; AI bu değeri yanlış hatırlayabilir veya farklı bir ülkenin yönetmeliğinden verebilir. Değer yürürlükteki ilgili yangın/bina yönetmeliğinin resmî metninden teyit edilmeli ve tasarım yetkin uzmanca onaylanmalıdır.
13. Kavram aşamasında AI'ı en verimli kullanmanın yolu, ona ne vermektir?
- A) Arsa bağlamı, iklim, program, bütçe ve tasarım niyeti gibi kısıtları net ve yapılandırılmış vermek ✔
- B) Yalnızca 'güzel bir bina tasarla' gibi tek cümlelik bir istek vermek
- C) Hiç bağlam vermeden çok sayıda görsel üretip birini seçmek
- D) Kısıtları AI'ın kendi varsaymasına bırakmak
Aciklama: AI'ın çıktı kalitesi girdi kalitesine bağlıdır. Arsa bağlamı, iklim, program, bütçe ve tasarım niyeti gibi kısıtları net verdiğinizde çıktı işe yarar; belirsiz tek cümlelik istekler genel ve yüzeysel sonuç üretir.
14. Bir teknik şartname (spesifikasyon) taslağını AI ile hazırladınız. Bu taslakla ilgili en doğru tutum hangisidir?
- A) Taslağı olduğu gibi ihale dosyasına koymak
- B) Taslağı bir iskelet olarak kullanıp her madde ve standart atfını yetkin uzmanca gözden geçirip düzeltmek ✔
- C) Standart numaralarını AI verdiği için kontrol etmemek
- D) Malzeme tanımlarını proje şartlarına bakmadan kabul etmek
Aciklama: Teknik şartname sözleşme eki olarak hukuki ve teknik sorumluluk doğurur. AI hızlı bir taslak iskeleti üretebilir; ancak her madde, standart atfı ve malzeme tanımı yetkin uzmanca gözden geçirilip yürürlükteki standart ve proje şartlarına göre düzeltilmelidir.