Kazanimlar:
- Yerelleştirmeyi çeviriden ayırt edip placeholder bütünlüğü, metin uzunluğu ve tarih/para/ölçü formatını doğru yönetebilme
- Çoğul kurallarını ve sağdan-sola diller gibi teknik özellikleri hedef locale'e göre uyarlayabilme
- Kültürel öğeleri yerel uzman gözüyle değerlendirip yapay zekanın placeholder ve kültürel risklerini QA ile yakalayabilme
Bir uygulamanın "Save" düğmesini "Kaydet" diye çevirmek çeviridir; ama o uygulamanın tarih formatını, para birimini, sağdan-sola yazımı, buton uzunluğunu, kültürel imgelerini ve yasal metinlerini hedef pazara uyarlamak yerelleştirmedir. Bu ünitede yerelleştirmeyi, teknik özelliklerini (placeholder, uzunluk, kodlama), YZ'nin bu süreçteki rolünü ve kültürel uyarlamayı öğreneceksiniz. Amaç, "kelimeleri değil, ürünü hedef kültüre uyduran" bir yerelleştirme uzmanı gibi düşünmektir.
Temel kavramlar
Yerelleştirme (L10n — localization; "l" ile "n" arasında 10 harf olduğu için L10n), bir ürünü (yazılım, web, oyun, uygulama) belirli bir dil ve kültüre tam uyarlama sürecidir; çeviriyi içerir ama aşar. Uluslararasılaştırma (i18n — internationalization), ürünü baştan çok dile hazır tasarlama işidir (metni koddan ayırmak, uzunluk esnekliği bırakmak); yerelleştirmeden önce gelir ve onu mümkün kılar.
String (dize/metin dizisi), yazılımda çevrilecek metin parçasıdır. Placeholder (yer tutucu), string içinde çalışma anında değişkenle dolan işaretlerdir: "Merhaba {name}", "{count} öğe". Locale (yerel ayar), dil + bölge kombinasyonudur (tr-TR, en-US); tarih, saat, sayı ve para formatını belirler.
Yerelleştirmenin çeviriden farkı: sadece anlamı değil, işlevi ve kültürel uygunluğu da aktarırsınız. Bir "3/4/2026" tarihi ABD'de 4 Mart, Türkiye'de anlamsızdır (biz 4.03.2026 yazarız); "$" yerine "₺"; kırmızı renk bir kültürde uyarı, başkasında kutlama olabilir.
İpucu: Yerelleştirmede çevirmenin en sık gözden kaçırdığı şey, metnin dışındaki öğelerdir: tarih/saat/sayı formatı, para birimi, ölçü birimi (mil/km), ad-soyad sırası, adres formatı, telefon formatı. Bunları bir "locale kontrol listesi" ile her projede tarayın.
Placeholder ve teknik bütünlük
Yerelleştirmede en tehlikeli teknik hata, placeholder ve etiketleri bozmaktır. "You have {n} messages" cümlesindeki {n}'i silerseniz, yanlış yazarsanız veya Türkçe söz dizimine göre yanlış yere koyarsanız yazılım çöker ya da "You have {n} messages" diye ham görünür. Kurallar:
- Placeholder'ları asla çevirmeyin, silmeyin, biçimini değiştirmeyin. {name}, %s, {{count}} aynen kalır.
- Türkçe söz dizimi placeholder'ın yerini değiştirebilir; anlamı koruyarak yeni yere taşıyın ama işaretin kendisini bozmayın.
- Çoğul (plural) kuralları dile göre değişir: İngilizce "1 item / 2 items" derken Türkçede sayıdan sonra çoğul eki gelmez ("2 öğe"). Yerelleştirme çerçeveleri bunu ayrı ele alır.
YZ burada iki uçlu bir araçtır: string'leri hızlı çevirir ama placeholder'ı yanlışlıkla çevirebilir veya kaybedebilir. Bu yüzden yerelleştirmede placeholder QA turu şarttır.
Dikkat: Metin uzunluğu (text expansion) yerelleştirmenin gizli sorunudur. İngilizceden Türkçeye çeviri metni sık sık %20-40 uzar; "OK" 2 harf, karşılığı "Tamam" 5 harf. Dar bir butona sığmayan çeviri arayüzü bozar. Mümkünse hedef metnin sığıp sığmadığını gerçek arayüzde görün.
YZ ile yerelleştirme akışı ve kültürel uyarlama
YZ, yerelleştirmede şu işleri hızlandırır: string'lerin ilk çevirisi, tutarlılık kontrolü, uzunluk uyarısı ("bu çeviri orijinalden %35 uzun"), kültürel uygunluk taraması ("bu imge/örnek hedef kültürde sorun yaratır mı?"). Ama kültürel karar insana aittir: bir esprinin, bir bayramın, bir örneğin, bir rengin hedef kültürde nasıl algılanacağını yerel uzman bilir. YZ genel bir uyarı verebilir; kesin kararı yerel pazarı tanıyan çevirmen verir.
Kültürel uyarlama örnekleri: ödeme yöntemleri (yerel kartlar), örnek isimler (yerel adlar), ölçü birimleri, yasal zorunluluklar (KVKK/GDPR metinleri), tatiller, hitap biçimi (siz/sen), renk ve sembol anlamları.
Üç mini vaka
Vaka 1 — Placeholder QA çökmeyi önledi. Bir mobil uygulamanın 1.200 string'lik çevirisinde YZ, 18 yerde {count} placeholder'ını "{sayı}" diye çevirmişti. Placeholder QA turu bunları yakaladı; düzeltilmeseydi uygulama o ekranlarda çökecekti.
Vaka 2 — Uzunluk arayüzü bozdu. Bir yazılımın menüsü İngilizce tasarlanmıştı; Türkçe çeviriler ortalama %30 uzayınca üç menü öğesi taşıp kesildi. Ekip, uzunluk uyarısını erken alsaydı kısa alternatifler ("Ayarlar" yerine gerekirse kısaltma) hazırlardı; iş yeniden yapıldı ve süreç uzunluk kontrolüyle güncellendi.
Vaka 3 — Kültürel uyarlama satışı kurtardı. Bir oyunun tanıtımında domuz figürlü bir başarı rozeti vardı; bir hedef pazarda bu kültürel olarak uygunsuzdu. Yerel çevirmen uyardı, figür değiştirildi. YZ metni çevirmişti ama kültürel riski işaret eden yerel uzman oldu.
Dört kopyalanabilir şablon
1) String çevirisi (placeholder korumalı):
Aşağıdaki yazılım string'lerini [hedef dil]e çevir.KURAL: {name}, %s, {{count}} gibi placeholder'ları ASLAçevirme, silme, biçimini bozma; aynen koru (yerini Türkçesöz dizimine göre taşıyabilirsin). HTML/etiketleri koru.Kısa ve arayüze uygun yaz. Format: kaynak → çeviri.String'ler: [...]
2) Placeholder/etiket QA:
Aşağıda kaynak ve çevrilmiş string'ler var. SADECE placeholderve etiket sorunlarını işaretle: çevrilmiş/silinmiş/bozulmuş{...}, %s, {{...}}, <tag>. Kaç placeholder kaynakta var,kaçı çeviride var, uyuşmayanları listele.Kaynak: [...] | Çeviri: [...]
3) Uzunluk ve arayüz uyarısı:
Aşağıdaki UI çevirilerini uzunluk açısından değerlendir.Her çeviri için kaynağa göre yüzde uzama ver ve dar alanlara(buton, menü) sığmayabilecek olanları işaretle. Sığmayanlaraanlamı koruyan daha kısa alternatif öner.Çiftler (kaynak | çeviri): [...]
4) Kültürel uygunluk taraması:
Rolün: [hedef pazar] yerelleştirme danışmanı.Aşağıdaki içerikte hedef kültürde sorun yaratabilecek öğeleriişaretle: imge, örnek, isim, renk, sembol, espri, tarih/ölçüformatı, yasal metin. Kesin karar bende; sen riski işaret etve alternatif öner.İçerik: [...]
Zayıf prompt / Güçlü prompt
Zayıf: "Bu uygulama metinlerini çevir." (Placeholder, uzunluk, arayüz bağlamı yok; makine placeholder'ı çevirir, metin uzar.)
Güçlü: "Bu mobil uygulama string'lerini Türkçeye çevir. {user} ve %d placeholder'larını aynen koru. Bu metinler dar butonlarda görünecek; mümkünse kısa tut. 'Settings'→'Ayarlar', 'Profile'→'Profil'. Çoğul ifadelerde Türkçe kuralına uy (sayıdan sonra çoğul eki yok)."
Fark: güçlü prompt placeholder, uzunluk, terim ve çoğul kuralını verir; çıktı doğrudan arayüze girmeye yakın olur.
Yerelleştirme boyutları tablosu
Boyut
Örnek
Risk
Placeholder/etiket
{name}, %s, <b>
Yazılım çöker
Uzunluk
"OK"→"Tamam" (%150)
Arayüz taşar
Tarih/sayı/para
3/4/26, $, 1,000.50
Yanlış bilgi
Çoğul kuralı
2 items → 2 öğe
Bozuk gramer
Kültürel öğe
imge, renk, espri
İtibar/satış
Yasal metin
KVKK/GDPR
Yasal risk
Sık yapılan hatalar
- Placeholder'ı çevirmek/silmek. Yazılımın çökmesine veya ham metin görünmesine yol açar.
- Metin uzamasını hesaba katmamak. Arayüz taşar, öğeler kesilir.
- Tarih/para/ölçü formatını çevirmemek. "5 miles" kalmış, "8 km" olmamış.
- Kültürel öğeyi yerel uzmana danışmadan geçmek. İtibar ve satış riski.
- Çoğul kurallarını İngilizce mantığıyla çevirmek. "2 öğeler" gibi bozuk gramer.
Sözde-yerelleştirme ve sağdan-sola diller
İki teknik konu yerelleştirme kalitesini belirler. Birincisi sözde-yerelleştirme (pseudo-localization): ürünü gerçek çeviriden önce, sahte ama gerçekçi uzunlukta ve özel karakterli metinle test etmektir (örneğin "Settings" → "[Ŝéttîngŝ~~]"). Bu, arayüzün uzun metinleri ve özel karakterleri kaldırıp kaldıramadığını, string'lerin gerçekten dışarı çıkarılıp çıkarılmadığını çeviri başlamadan gösterir. Geliştiriciyle çalışan çevirmen, bu testi önerirse çok sayıda arayüz hatası daha ortaya çıkmadan yakalanır.
İkincisi sağdan-sola (RTL — right-to-left) diller: Arapça, İbranice, Farsça gibi diller sağdan sola yazılır ve yerelleştirme sadece metni değil, tüm arayüz düzenini (menü konumu, oklar, hizalama) aynalamayı gerektirir. Bir RTL çeviride sayılar ve Latin harfli terimler yön karışıklığı yaratabilir; bu "iki yönlü (bidi) metin" sorunu özel dikkat ister. YZ, RTL metni çevirebilir ama düzen aynalaması ve iki yönlü akış kararları teknik-kültürel uzmanlık gerektirir. Bu iki konu, yerelleştirmenin çevirinin ötesinde bir mühendislik-kültür işi olduğunu gösterir.
Özetle
Yerelleştirme, kelimeleri değil ürünü hedef dil ve kültüre uyarlamaktır; çeviriyi içerir ama placeholder bütünlüğü, metin uzunluğu, tarih/para/ölçü formatı, çoğul kuralları ve kültürel öğeleri de kapsar. YZ string çevirisini, uzunluk ve kültürel risk taramasını hızlandırır; ama placeholder'ı bozabildiği için QA turu şarttır ve kültürel kararı yerel pazarı tanıyan uzman verir. Yerelleştirmede başarı, metnin dışındaki ayrıntılara gösterilen dikkattir.
Uygulama görevi
15-20 string'lik bir örnek arayüz metni alın (içinde {...} veya %s placeholder'ları ve bir tarih/para örneği olsun). "String çevirisi" şablonuyla çevirin, sonra "placeholder QA" ile placeholder bütünlüğünü, "uzunluk uyarısı" ile taşma riskini kontrol edin. Tarih ve para formatını hedef locale'e uyarlayın ve bir kültürel öğe varsa "kültürel uygunluk taraması" yapın.
Kontrol listesi
- [ ] Placeholder ve etiketleri aynen korudum, QA ile teyit ettim.
- [ ] Metin uzamasını kontrol edip dar alanlarda taşmayı önledim.
- [ ] Tarih, sayı, para ve ölçü birimlerini hedef locale'e uyarladım.
- [ ] Çoğul ifadeleri hedef dilin kuralına göre çevirdim.
- [ ] Kültürel öğeleri yerel uzman gözüyle değerlendirdim.