Girdeji:
- Esasy ykdysady maglumatlar çeşmelerini (TURKSTAT, CBRT EVDS, HPG WEO, Bütindünýä banky, ostewrostat, FRED) deňeşdirmek, maksady, göwrümi, ýygylygy we ygtybarlylygy boýunça dogry çeşmäni saýlamak;
- Maglumat çeşmesini tapmak, seriýa kody / düşündiriş gabat gelýän we kod döretmek üçin emeli intellekt ulanyp bilmek we her netijäni resmi çeşme bilen tassyklamak;
- Wersiýanyň (wersiýa), esasy ýyl, birlik we kesgitleme tapawudynyň derňewi nädip bozýandygyny we meta-maglumaty barlamak endigini nädip görüp biljekdigini bilmek;
Her bir ykdysady derňew maglumatlardan başlaýar we derňewiň hili hiç haçan maglumatlaryň hilinden ýokary bolup bilmez. "Zibil, zibil taşlamak" ýörelgesi ykdysadyýetde üznüksiz işleýär: hatda nädogry esas, nädogry kesgitleme ýa-da nädogry döwre esaslanýan iň owadan model hem nädogry. Bu bölümde dogry maglumatlary tapmak, seriýa kodlaryna gabat gelmek we göçürip almak koduny ýazmak üçin emeli intellekt ulanarys; Emma bir altyn düzgün üýtgemez: Bu san emeli intellektden däl-de, resmi esasy çeşmeden gelýär. AI çeşmä barýan ýoly görkezip biler; maglumatlary şol çeşmeden alýarsyňyz.
Esasy çeşmeler bilen tanyşalyň
Ykdysadyýetçiniň kompasy aşakdaky çeşmeleri öz içine alýar. Hersiniň maksady, göwrümi we täzeleniş ritmi başga.
TÜRKSTAT (Türk statistika instituty). Türkiye resmi statistika edarasy. Inflýasiýa (CPI / PPI), JIÖ, işçi güýji, daşary söwda, senagat önümçiligi, ilat. Bu Türkiýa mahsus sanlar üçin esasy çeşme.
CBRT EVDS (Elektron maglumatlary paýlaýyş ulgamy). Merkezi bankyň maglumat portaly. Walýuta hümmeti, göterim, pul üpjünçiligi, töleg balansy, häzirki balans, ätiýaçlyklar, garaşyş gözlegleri. Maliýe we pul maglumatlary üçin ilkinji duralga.
HPG (Halkara Pul Gaznasy). Esasanam WEO (Dünýä ykdysady perspektiwasy) maglumat bazasy: ýurtlaryň arasyndaky deňeşdirme jemi içerki önüm, inflýasiýa, karz, häzirki hasap balansy we çaklamalar. Halkara deňeşdirme üçin amatly; Emma çaklamalar amala aşyrmak däl-de, çaklamalar.
Bütindünýä banky (Bütindünýä banky - WDI). Dünýä ösüş görkezijileri: ösüş, garyplyk, bilim, saglyk, infrastruktura görkezijileri; uzyn taryhy seriýalar we ýurt deňeşdirmeleri.
Ostewrostat. Europeanewropa Bileleşiginiň statistika edarasy; EUB ýurtlary üçin sazlaşykly (deňeşdirip boljak) maglumatlar. HICP (sazlaşykly inflýasiýa) ýaly seriýalar EUB ölçeglerinde ulanylýar.
FRED (Federal ätiýaçlyk ykdysady maglumatlary). Sent-Luis Fed-iň uly seriýasy; ABŞ we global makro-maliýe maglumatlary üçin çalt we programmirläp bolýan giriş (API) hödürleýär.
OECD. Ösen ýurtlar üçin deňeşdirme görkezijileri, öňdebaryjy görkezijiler, öndürijilik we hal-ýagdaý seriýasy.
Maslahat: "Dogry çeşme" soragynyň jogaby maksada bagly. Türkiýe resmi inflýasiýa üçin TURKSTAT; HPG / Bütindünýä banky, Türkiye 30 ýurt bilen deňeşdirmek; ABŞ-nyň gyzyklanmasy üçin FRED. Nädogry çeşmeden şol bir görkezijini almak sessiz ýalňyşlyk.
Ümsüm ýalňyşlyk çeşmeleri: wersiýa, esasy ýyl, birlik, düşündiriş
Ykdysady maglumatlardaky iň howply ýalňyşlyklar sessizdir. Dört adam bilen tanyşyň:
- Wersiýa (wersiýa) Köp görkezijiler (JIÖ, töleg balansy) ilkinji gezek yglan edilenden birnäçe aý soň täzeden seredilýär. Häzirki wagtda "wagtlaýyn" şekil, üç aýdan soň "soňky" san başgaça bolar. Haýsy üzümi (wersiýany) ulanýandygyňyzy biliň.
- Esasy ýyl. Indeksler esasy ýyla (= 100) esaslanýar. Iki seriýany dürli esas ýyllary bilen gönüden-göni deňeşdirmek ýalňyş.
- Bölüm. Million ýa-da milliard, TL ýa-da dollar, häzirki ýa-da kesgitlenen baha? Bölüm bulaşyklygy iň köp ýaýran derňew ýalňyşlygydyr.
- Kesgitleme / çäk "Işsizlik" düşünjesi näme? "Esasy inflýasiýa" haýsy zatlary aýyrmaýar? Birmeňzeş at bilen iki seriýa dürli zatlary ölçäp biler.
Üns beriň: Iki çeşmeden birmeňzeş görkeziji üçin şekil gabat gelmeýän bolsa, ilkinji çaklamaňyz "kimdir biri ýalan sözlemeli" däl-de, "kesgitleme / esas / çäk / wersiýa tapawudy" bar. Ilki bilen meta-maglumaty deňleşdiriň (maglumatlara salgylanma).
Stepdimme-ädim: AI bilen işleýän maglumatlary ýygnamak
- Zerurlygy düşündiriň. Haýsy görkeziji, haýsy ýurt / welaýat, haýsy döwür, haýsy ýygylyk (aýlyk / çärýek / ýyllyk), haýsy kesgitleme?
- Çeşmäni saýlaň. AI-ni maksat bilen düşündiriň we degişli başlangyç çeşmäni we doly seriýa adyny teklip ediň.
- Metadata tassyklaň. Resmi sahypada saýlanan seriýanyň bölümini, esasy ýylyny, beýanyny we täzeleniş senesini tassyklaň.
- Göçürip almak koduny dörediň. FRED / Bütindünýä banky ýaly API bolanlar üçin Python koduny AI-e ýazyň; TURKSTAT / EVDS üçin göçürip almak ädimlerini aýyryň.
- Ilki bilen barlaň. Maglumat gelenden soň, hatarlaryň / sütünleriň sanyny, ýiten bahalary, çykaryjylary we senäniň aralygyny barlaň.
- Çeşmäni tassyklamak Iň bolmanda birnäçe synlary resmi neşir bilen deňeşdiriň; Takyk gabat gelýärmi?
üç sany kiçi halat
1-nji waka - Esasy ýyl duzagy. Bir analitik iki aýry gözlegden senagat önümçilik indeksini aldy; biri 2015 = 100, beýlekisi 2021 = 100 esaslydy. "Bulary birleşdiriň" -diýip, emeli intellektine aýtdy. Metadata barlagyndan geçse, indeksleri gapdala goýup, galp böküş görerdi. Dolandyryş ädimindäki esasy tapawudy ele aldy, ikisini umumy bazara öwürdi we soňra birleşdirdi. Galp duralga ýok boldy.
2-nji hadysa - öndürilen API çykyşy. Gözlegçi emeli intellektlere "Türkiýanyň adam başyna düşýän jemi içerki önümini Bütindünýä bankyndan çekiň" diýdi; AI kody we san tablisasyny "nusga çykyşy" hökmünde yzyna gaýtardy. Gözlegçi tablisany ulanmady; diňe kody işledip, hakyky API-den maglumatlary aldyk. Soňra emeli intellekt tarapyndan "mysal" hökmünde ýazylan sanlaryň hakykatda 10-15 göterim arzanladylandygyna düşündi. Kod guraly, san däl; Bu dogry alyp barmakdy.
3-nji waka - Wersiýa tapawudy. Alty aý mundan ozal çap edilen bellikde bir edara çärýekleýin ösüşiň 4.0 göterim bolandygyny ýazdy; Häzirki TÜİK maglumatlarynda şol çärýekde 3,5 göterime täzeden seredildi. Analitik täze hasabatda haýsy wersiýany ulanandygyny we iki san arasyndaky tapawudy täzeden serediş bilen düşündirdi. Aç-açanlyk ygtybarlylygy saklady.
Çeşmäni saýlamak tablisasy
Maksat
Degişli esasy çeşme
Üns beriň
Türkiye inflýasiýa (CPI / PPI)
TURKSTAT
Esasy ýyl, esasy / sözbaşy tapawudy
Walýuta hümmeti, göterim, häzirki balans, ätiýaçlyklar
CBRT EVDS
Wersiýa, seriýa kesgitlemesi
Countriesurtlaryň arasynda jemi içerki önüm / inflýasiýa deňeşdirmesi
HPG WEO
Proýeksiýa
Ösüş / uzyn taryhy seriýalar
Bütindünýä banky WDI
Gaplamak, ýiten ýyllar
EUB sazlaşykly görkezijiler
Ostewrostat
HICP kesgitlemesi
ABŞ / global makromaliýe, API
FRED
Möwsümleýin düzediş ýagdaýy
Göçürip boljak dört şablon
1) Çeşme we seriýa gabat gelýän:
Maňa aşakdaky görkeziji gerek: [görkeziji, ýurt / welaýat, döwür, ýygylyk, düşündiriş]. Munuň üçin iň laýyk başlangyç resmi çeşmäni we doly seriýa adyny maslahat beriň. Bölüm, esasy ýyl we seriýanyň beýany barada barlamak üçin zerur nokatlary sanaň. San bermäň; Ony nireden we nädip satyn almalydygyny aýdyň.
2) FRED / Bütindünýä bankynyň göçürip almak kody:
Pythonda aşakdaky seriýany göçürip alýan [FRED / World Bank] API bilen kod ýazyň: [seriýa kody / ady], [senäniň aralygy]. Kod maglumatlary pandasDataFrame alýar, ilkinji / soňky 5 hatary we ýitirilen bahalaryň sanyny çap edýär. Maňa mysal / ýasalan şekil bermäň; diňe iş koduny beriň.
3) Metadata tassyklama sanawy:
Aşakdaky seriýalary ulanaryn: [seriýa]. Ulanylmazdan ozal barlamaly metadatalaryň sanaw sanawyny dörediň: göwrümi, esasy ýyly, möwsümleýin düzediş ýagdaýy, kesgitlemesi / göwrümi, täzelenme senesi, wersiýa ýagdaýy. Her element üçin bir sözlemde "näme we nirede tassyklamaly" ýazyň.
4) Iki çeşme gabat gelmeýän diagnoz:
Iki çeşmeden şol bir görkezijini aldym we sanlar başga: Çeşme A: [baha, yz]. Çeşme B: [baha, yz]. Bu tapawudyň bolup biläýjek bigünä sebäplerini sanaň (kesgitleme, esas, çäk, möwsümleýin düzediş, wersiýa, walýuta) we hersini nädip barlamalydygyny aýdyň. "Biri ýalňyş" diýmäň; Ilki bilen deňsizligi düşündirmäge kömek ediň.
Gowşak haýyş / Güýçli haýyş
Gowşak haýyş:
Maňa Türkiye soňky 10 ýylda ösüş maglumatlary beriň.
AI ýadyndan bir suraty dökýär, ähtimal köne we bölekleýin ýasalan bolmagy mümkin; Çeşme ýa-da yz ýok.
Güýçli haýyş:
2014-2023 Türkiye ýyllyk hakyky JIÖ ösüşini ulanaryn. Munuň esasy çeşmesini (TURKSTAT) we doly seriýa adyny aýdyň; seriýanyň kesgitlenen bahasydygyny we esasy ýyly barlamak üçin nirä seretmelidigini aýdyň. Şeýle hem bu maglumatlary göçürip almak üçin ädimleri / kodlary beriň. Sanlary özleri öndürmäň.
Adaty ýalňyşlyklar
- Hakyky maglumatlar üçin emeli intellektiň "nusga çykyşy" tablisasyny ýalňyşdyrmak. Bu sanlar toslanyp tapylyp bilner; diňe kod / gollanma ulanyň.
- Metadatalary deňleşdirmän iki seriýany deňeşdirmek. Esasy / birlik / kesgitlemedäki tapawut ýalňyş netijeleri berýär.
- Hakykat üçin proýeksiýa ýalňyşmak. Halkara Pul Gaznasynyň WEO-daky indiki ýyl görkezijisi.
- Wersiýany äsgermezlik etmek. Haýsy wersiýany ulanýandygyňyzy görkezmeýär.
- Quygylygyň gabat gelmezligi. Aýlyk seriýany düzedişsiz çärýekleýin seriýa bilen birleşdirmek.
- Aşakdaky ýazgylarda çeşmä salgylanmaýar. Gözläp bolmaýan şekil, durnuksyz şekil.
Gysgaça
Derňewiň güýji maglumatlaryň güýji. Dogry çeşmäni tapmak, seriýa gabat gelmek we göçürip almak koduny ýazmak üçin AI ulanyň; ýöne mydama esasy resmi çeşmeden alyň (TURKSTAT, EVDS, HPG, Bütindünýä banky, ostewrostat, FRED). Metadatalary deňleşdirmek arkaly wersiýa, esasy ýyl, göwrüm we düşündiriş ýaly sessiz ýalňyş çeşmelerini bitaraplaşdyryň. Iki çeşme gapma-garşy bolsa, ilki bilen atributiýany deňeşdiriň.
Programma meselesi
Işiňizde ýygy-ýygydan ulanýan görkezijiňizi saýlaň. AI ýokardaky 1-nji we 3-nji şablonlar bilen çeşmäni we meta-maglumat barlag sanawyny çykaryň. Soňra iki dürli çeşmeden (meselem, TURKSTAT we Bütindünýä banky) şol bir görkezijini tapyň we sanlary deňeşdiriň; Tapawut bar bolsa, sebäbini 4-nji şablon bilen anyklaň we tapyşyňyzy üç sözlemde belläň.
gözegçilik sanawy
- [] Maksadyma laýyk gelýän esasy çeşmäni saýladym (Türkiye resmi / halkara deňeşdirmesiniň arasynda tapawut goýdum).
- [] Bölümi, esasy ýyly, seriýanyň beýany we täzeleniş senesini resmi sahypadan barladym.
- [] Emeli intellektiň beren "nusga sanlary" däl-de, hakyky çeşmeden alan maglumatlarymy ulandym.
- [] Iň bolmanda birnäçe syn sözlemini resmi neşir bilen deňeşdirdim.
- [] Wersiýa / wersiýa ýagdaýyny barladym we ulanýan wersiýamy belledim.
- [] Metadatalary deňleşdirmek arkaly iki çeşme konfliktini düşündirdim.
- [] Ulanylan her şekiliň çeşmesini bellik bilen yzarladym.