Girdeji:
- AI AI kanunynyň töwekgelçilikli logikasyna (kabul edip bolmajak, ýokary, çäkli, iň az) we ýokary töwekgelçilikli ulgamlaryň borçlaryna düşüniň.
- Emeli intellekt ulanylanda KVKK nukdaýnazaryndan şahsy maglumatlary gaýtadan işlemek, maksat çäklendirmesi, aýan etmek we halkara geçiriş töwekgelçiligini ýüze çykarmak ukyby;
- Emeli intellektiň çykarylyşyny kesgitli kanuny maslahat hökmünde kabul etmezden, öňünden baha bermek we ýokary töwekgelçilikli başlangyçlara şahsy maglumatlary we kanuny goldawy goşmak.
Etika "dogry zady" suratlandyrýar; Beýleki tarapdan, berjaý etmek “kanun tarapyndan talap edilýän” we düzgünleriň bozulmagy jeza, kazyýet işi we abraýyň ýitmegine sebäp bolýar. Executiveolbaşçy üçin ýerine ýetirmek şahsy kanuny jogapkärçilik meselesidir; "Bilmedim" gorag däl. Bu bölümde emeli intellekt üçin iň möhüm iki düzgüni ara alyp maslahatlaşarys: EUB emeli intellekt kanuny (AI AI kanuny; artificialewropa Bileleşiginiň töwekgelçilik derejesine görä emeli intellekti kadalaşdyrýan giňişleýin kanuny) we KVKK (Şahsy maglumatlary goramak kanuny; Türkiye şahsy maglumatlary goramak kanuny Europeewropadaky GDPR bilen meňzeýär). Maksat aklawçy bolmak däl; Haçan durmalydygyny we kanuny goldaw aljakdygyny bilmek we kör töwekgelçiliklerden gaça durmak.
AI AI kanunynyň esaslary: töwekgelçilige esaslanýar
AI AI AI kanuny emeli intellekt ulgamlaryny töwekgelçilik derejesine görä dört kategoriýa bölýär we her kategoriýa dürli borçnamalary ýükleýär. Türkiýede gönüden-göni durmuşa geçirilmese-de; ProductsB-e önümleri / hyzmatlary satýan, EUB müşderilerine eýe bolan ýa-da EUB ulanyjylarynyň maglumatlaryny gaýtadan işleýän we dünýä standartyna öwrülýän edaralary baglanyşdyrýar.
Töwekgelçilik derejesi
mysal
jogapkärçiligi
kabul ederliksiz
Sosial bal, manipulýasiýa ulgamlary
gadagan
ýokary töwekgelçilik
Işe kabul etmek, karz, saglygy goraýyş, möhüm infrastruktura
Gaty: töwekgelçiligi dolandyrmak, maglumatlaryň hili, adam gözegçiligi, ýazgy, aç-açanlyk
çäklendirilen töwekgelçilik
Chatbot, öndürijilikli mazmun
Aç-açanlyk: ulanyja AI diýip habar bermek
minimal töwekgelçilik
Spam süzgüji, oýun
Mugt, meýletin gowy tejribe
Möhüm termin: ýokary töwekgelçilikli ulgam, adamlaryň esasy hukuklaryna, howpsuzlygyna ýa-da durmuş mümkinçiliklerine (iş, karz, bilim, saglyk) gönüden-göni täsir edip biljek emeli intellektiň ulanylmagydyr. Bu ulgamlar üçin kanun; Töwekgelçiligi bahalandyrmagy, hili we bitarap maglumatlary, adam gözegçiligini, tehniki resminamalary, ýazgylary ýöretmegi we aç-açanlygy talap edýär.
Maslahat: AI başlangyjyna baha berlende özüňize soraň: "Bu ulgam adamyň işine, puluna, saglygyna ýa-da erkinligine täsir edýän karara gatnaşýarmy?" Jogap hawa bolsa, bu gaty töwekgelçilikli we kanuny goldaw bilen aýratyn yhlas talap edýär.
KVKK-nyň esasy borçlary
KVKK şahsy maglumatlaryň işlenmegini kadalaşdyrýar (adamy anyk ýa-da kesgitleýän islendik maglumat: ady, TR ID, e-poçta, ýerleşýän ýeri, hatda özüni alyp baryş maglumatlary). Emeli intellekt taýdan möhüm nokatlar:
- Hukuk esaslary: Şahsy maglumatlary işlemek üçin dogry sebäp (aç-açan razylyk, şertnama, kanuny gyzyklanma we ş.m.) talap edilýär.
- Maksady çäklendirmek: Maglumatlar ýygnalan maksatdan başga maksatlar üçin ulanylyp bilinmez. Bir maksat üçin ýygnan maglumatlary emeli intellekt okuwyna girizmek goşmaça goldaw talap edip biler.
- Maglumatlary minimuma eltmek: Diňe zerur maglumatlar gaýtadan işlenýär.
- Maglumat: Degişli adama maglumatlarynyň nähili işlenýändigi barada habar berilmelidir.
- Geçiriş: Maglumatlaryň daşary ýurda geçirilmegi (mysal üçin, daşary ýurt emeli intellekt üpjün edijisine) ýörite düzgünlere tabyn edilýär.
- Awtomatiki karar: Adama täsir edýän doly awtomatiki kararlara garşy çykmak hukugy hormatlanmalydyr.
Müşderiniň maglumatlaryny AI guralyna goýmak köplenç “maglumatlary daşary ýurda geçirmek” we “meýilleşdirilmedik gaýtadan işlemek” bolýar; Bu iň köp ýaýran we iň howply talaplary bozmakdyr.
Stepdimme-ädim: laýyk barlamak
1. Töwekgelçilik derejesini kesgitläň. Kabul edip bolmajak / ýokary / çäkli / iň az töwekgelçilikli ulgam näme?
2. Şahsy maglumatlaryň bardygyny ýa-da ýokdugyny barlaň. Haýsy şahsy maglumatlar nirä, haýsy esasda gidýär?
3. Gabat gelýän borçlar. Töwekgelçilik derejesine we maglumatlaryň ýagdaýyna esaslanýan kanuny talaplary sanaň.
4. Hukuk goldawyny alyň. Riskokary töwekgelçilikli ýa-da şahsy maglumatlary öz içine alýan her başlangyçda kanuny çekiň.
5. Resminama we gözegçilik. Complianceerine ýetiriş kararlaryny, aýan etmeleri we barlaglary ýazga alyň.
üç sany kiçi halat
1-nji waka - Daşary ýurda ümsüm geçirmek. Satyjy, müşderileriň arzalaryny seljermek üçin daşary ýurtda ýerleşýän AI guralyna maglumat iberdi. Düşündiriş teksti muny öz içine almaýardy, geçirmek üçin esas ýokdy. KVKK nukdaýnazaryndan düzgün bozuldy; Gözegçilik wagtynda administratiw jerime salmak töwekgelçiligi bardy. Institut içerde maglumatlary işleýän we yşyklandyryşy täzeleýän çözgüde geçdi.
2-nji hadysa - riskokary töwekgelçilikli ulgam. Adam resurslary tehnologiýasy kompaniýasy AB-a işe alyş programma üpjünçiligini satýardy. Bu theB AI kanunynda "ýokary töwekgelçilik" hasaplandy. Kompaniýa töwekgelçiligi dolandyrmagy, maglumatlaryň hilini subut etmegi, adam gözegçiligini we resminamalary öňünden taýýarlandygy sebäpli bazara oňat girdi. Taýýar bolmadyk bäsdeşiň şol bir borçlary ýerine ýetirip bilmeýändigi sebäpli gijikdirildi. Garmoniýa bäsdeşlik artykmaçlygyna öwrüldi.
3-nji hadysa - yşyklandyryş güýji. Artificialtiýaçlandyryş kompaniýasy emeli intellekt bilen baha kesilende müşderilere aç-açan ýagtylyk berdi we doly awtomatiki kararlara garşy çykmaga ýol açdy. Müşderi garşy çykdy, adam gözden geçirildi we maglumat ýalňyşlygy düzedildi. Aç-açanlyk we şikaýat diňe bir kanuny talaplary kanagatlandyrman, eýsem hakyky ýalňyşlygy hem ýüze çykardy.
Göçürip boljak dört şablon
1) Töwekgelçilikleriň klassifikasiýasy deslapky gözegçilik:
Siziň wezipäňiz: AI laýyklyk boýunça geňeşçi (deslapky baha bermek, kanuny maslahat däl). AI AI kanunynyň töwekgelçilik derejelerine laýyklykda aşakdaky ulgamy toparlara bölüň: kabul ederliksiz, ýokary, çäkli, minimal. Sebäpleriňizi we haýsy esasy borçlaryň ýüze çykjakdygyny ýazyň; Soňky karar üçin kanuny goldawyň zerurdygyny aýdyň. Ulgam: [tekst]
2) Şahsy maglumatlar akymynyň kartasy:
Emeli intellekt ulanylanda, haýsy şahsy maglumatlaryň gaýtadan işlenýändigini, haýsy maksat bilen ýygnalandygyny we nirede geçirilýändigini (esasanam daşary ýurtlarda) karta ediň. KVKK nukdaýnazaryndan töwekgelçilikli nokatlary belläň we haýsy meseleleriň kanuny goldaw talap edýändigini görkeziň. Ulanylyşy: [tekst]
3) Yşyklandyryş we garşylygy dolandyrmak:
Müşderi bilen ýüzbe-ýüz emeli intellekt üçin KVKK düşündirişini we awtomatiki karar garşylyk talaplaryny barlaň: ulanyja näme habar berilmeli, garşylyk nähili işlenmeli? Kemçilikleri sanaň. Ulanylyşy: [tekst]
4) laýyklyga taýýarlyk sanawy:
Aşakdaky ýokary töwekgelçilikli AI başlangyjy üçin EUB AI kanunyna laýyklyk taýynlyk sanawyny öndüriň: töwekgelçiligi dolandyrmak, maglumatlaryň hili, adam gözegçiligi, resminamalar, hasaba alyş, aç-açanlyk. "Taýýar / doly däl" diýip baha berip biljek her bir elementim üçin sorag ýazyň. Başlangyjy: [tekst]
Gowşak haýyş / Güýçli haýyş
Gowşak: "Bu AI kanunymy?"
Netije: ýüzleý, ygtybarsyz jogap; AI anyk kanuny maslahat berip bilmeýär we bermeli däldir.
Güçlü: "Men EUB-de müşderilere satylan işe kabul ediş deslapky barlag guralyna baha berýärin. AIewropa Bileleşiginiň AI kanunlarynyň töwekgelçilik derejelerine görä öňünden kesgitläň we ýokary töwekgelçilik hasaplanylsa haýsy borçnamalaryň (töwekgelçiligi dolandyrmak, maglumatlaryň hili, adam gözegçiligi, resminamalar) ýüze çykjakdygyny sanaň. Şeýle hem, KVKK nukdaýnazaryndan, kandidatlaryň haýsy maglumatlarynyň işlenip düzülmelidigi we gutarnykly karar bermelidigi barada sorag bermeli.
Netije: Düzülen deslapky baha bermek we hukuk goldawyna taýýarlyk; kör "kanuny / däl" maddasy däl.
Adaty ýalňyşlyklar
- AI-den anyk kanuny maslahatlara garaşmak. Emeli intellekt deslapky baha berýär; Iň soňky kanuny karar adwokata degişlidir.
- Daşary ýurtlara maglumat geçirişine ähmiýet bermezlik. Müşderiniň maglumatlaryny daşarky AI guralyna girizmek köplenç düzgüniň bozulmagydyr.
- Riskokary töwekgelçilikli sistema baha bermezlik. Iş, karz we saglyk kararlary bilen baglanyşykly ulgamlar aýratyn aladany talap edýär.
- Maglumat we garşylyk hukugyndan aýlanyp geçmek. Aç-açanlyk we şikaýat, şahsyýetlere täsir edýän awtomatiki kararlar üçin kanuny talaplardyr.
- Garmoniýa bir gezeklik zat diýip pikir etmek. Kanunçylyk we ulgamlar üýtgeýär; Ylalaşyga yzygiderli gözegçilik edilmelidir.
Üns beriň: Bu bölümdäki maglumatlar umumy habarlylyk üçin we kanuny maslahat däl. Emeli intellektiň çykarylmagy hem kanuny maslahat däl. Şahsy maglumatlary gaýtadan işleýän ýa-da ýokary töwekgelçilikli islendik başlangyçda, karar bermezden ökde hukuk hünärmeni bilen maslahatlaşmak hökmandyr. Kanun bozulmalarynyň bahasy jerime, kazyýet işi we abraýyny ýitirmek görnüşinde çalt ösýär.
Gysgaça
Kanun tarapyndan talap edilýän iň az talap we onuň bozulmagy dolandyryja kanuny jogapkärçilik çekýär. AI AI AI kanuny töwekgelçiligiň derejesine görä kabul edip bolmaýar (kabul ederliksiz, ýokary, çäkli, minimal); Töwekgelçilikleri dolandyrmak, maglumatlaryň hili, adamlara gözegçilik we aç-açanlyk ýokary töwekgelçilikli ulgamlar üçin zerurdyr. Beýleki tarapdan, KVKK şahsy maglumatlaryň kanuny esaslara, maksat çägine, minimuma eltilmegine, aýan edilmegine we halkara geçiriş düzgünlerine laýyk gelmegini talap edýär; Müşderiniň maglumatlaryny daşarky AI guralyna girizmek iň köp ýaýran düzgün. AI diňe deslapky baha berip biler; Kesgitli kanuny karar almak üçin hünärmen goldawyny almaly. Indiki bölümde, bu strategiýany durmuşa geçirjek topar we başarnyk gurluşyny ara alyp maslahatlaşarys.
Programma meselesi
AI ulanylyşyny saýlaň. 1. AIB AI Kanunyň töwekgelçilik derejesini şablon bilen öňünden klassifikasiýa ediň. 2. Şahsy maglumatlaryň akymyny şablon bilen kartalaşdyryň we halkara geçirişiň bardygyny anyklaň. Iseüze çykýan iň möhüm iki soragy ýazyň we haýsy kanuny çeşmä / hünärmene gönükdirjekdigiňize üns beriň. Kesgitli kanuny karar bermäň; soraglary aýdyňlaşdyryň.
gözegçilik sanawy
- [] SystemB AI kanuny ulgamyň töwekgelçilik derejesini öňünden kesgitledim.
- [] Riskokary töwekgelçilik bolsa, degişli borçnamalary sanadym.
- [] Işlenen şahsy maglumatlary we onuň esaslaryny kartalaşdyrdym.
- [] Daşary ýurtda maglumat geçirişiniň bardygyny ýa-da ýokdugyny barladym.
- [] Maglumat talaplaryna we garşy çykmak hukugyna göz aýladym.
- [] Hukuk goldawy üçin möhüm talaplary taýýarladym.
- [] AI çykyşyny kesgitli kanuny maslahat hökmünde kabul etmedim.