Girdeji:
- Barlagy, çeşmäniň ygtybarlylygyny we garaşsyz barlag ädimleri arkaly talaby yzygiderli barlamak ukyby
- Emeli intellektiň özi galýusinasiýa, maglumatlaryň ikitaraplaýynlygy we ýalan sözlemek arkaly ýalan maglumatlary öndürip biljekdigine düşünmek we çykyşyna goşmaça şübhe bilen garamak;
- Netijäni anyk ynam derejesi belligi bilen bellemek we şol bir hadysany dürli nukdaýnazardan baha bermek arkaly ikitaraplaýyn synamak ukyby
Diplomatiýa maglumat bilen işleýär we maglumatyň gymmaty onuň takyklygyna baglydyr. Brifing, gepleşik pozisiýasy ýa-da nädogry maglumatlara esaslanýan köpçülige mälim etmek, yzyna gaýtarmak kyn bolan netijelere eýe. Şonuň üçin diplomatyň iň möhüm başarnyklaryndan biri çeşmäni barlamakdyr: talapyň nireden gelýändigini, näderejede ygtybarlydygyny we hakykatdanam dogrudygyny yzygiderli bahalandyrmak. Bu bölümde emeli intellekti barlamaga nädip goşmalydygyny öwrenersiňiz; ýöne AI-iň özi nädogry maglumatlaryň we ikitaraplaýynlygyň çeşmesi bolup biljekdigini ýadyňyzdan çykarman, nädip ulanmalydygyny öwrenersiňiz.
Ilki bilen üç düşünjäni aýyralyň. Inalňyş maglumat: nädogry maglumatlar bilgeşleýin ýaýrady. Dezinformasiýa: aňly, maksatly öndürilýän we ýaýradylýan ýalňyş maglumat. Zyýan: maglumatyň ýa-da baha berişiň belli bir tarapa yzygiderli üýtgemegi. Diplomat üçüsine-de hüşgär bolmaly, AI üçüsinde-de kömek we töwekgelçilik bolup biler.
Stepdimme-ädim: talaby barlamak
1. Talaby aýdyň görkeziň. Takyk näme barlanmaly? Ony “Countryurt X şertnamadan çykdy” ýaly aç-açan talap bilen gaýnadyň. Bulaşyk talaplary tassyklap bolmaz.
2. Gelip çykyşyňyzy tapyň. Bu talap ilki nirede, haçan we kim tarapyndan edildi? Misalňyş maglumatlaryň köpüsi bir şübheli çeşmeden gelip çykýar we güýçlendirilýär. Çeşmä dolan.
3. Çeşmäniň ygtybarlylygyna baha beriň. Çeşme resmi, garaşsyzmy ýa-da ikitaraplaýynmy? Geçmişde takyk maglumat berdimi? Munuň bilen gyzyklanýarmy? Hatda ygtybarly çeşme hem ýalňyş bolup biler; emma pes ygtybarly çeşme goşmaça tassyklamany talap edýär.
4. Çekiş. Iň azyndan iki sany garaşsyz, ygtybarly çeşme bilen tassyklamany tassyklaň. Şol bir habar gullugy tarapyndan iýmitlenýän 50 sahypa garaşsyz çeşme däl.
5. Içerki yzygiderliligi we konteksti barlaň. Bu talap içerde gabat gelýärmi? Belli faktlara ters gelýärmi? Kontekstden alyndy? Hakyky sözlem nädogry manyda ýalňyş bolup biler.
6. Netijäni ynam derejesi bilen belläň. "Barlanan", "bölekleýin tassyklanan", "ýeke-täk çeşme", "tassyklap bolmaýar", "ýalan" ýaly anyk bellik beriň. Hatda "ynanamok" netijesi we dogruçyl aýdylmalydyr.
Maslahat: Talap näçe köp seslense ýa-da emosional jogap berse, ony barlamak üçin şonça-da ünsli bolmaly. Dezinformasiýa gahar, gorky ýa-da "isleýän habarlarymyzy" nyşana alýar. Çalt herekete geçmegiňizi isleýän maglumatlar köplenç iň köp tassyklanmaga mätäçdir.
AI-iň özi töwekgelçilik çeşmesidir
Bu bölümiň iň möhüm duýduryşy: AI barlag edarasy däl; Itselfalňyş maglumat we ikitaraplaýyn pikir döredip biler. AI üç ýol bilen azaşyp biler:
1. Galýusinasiýa: ýok çeşmäni, sitata ýa-da wakany hakyky hökmünde görkezýär. "Bu tassyklamany haýsy çeşme tassyklaýar?" Sorasaňyz, hatda size döredilen çeşme adyny hem berip biler.
2. Okuw maglumatlarynyň ikitaraplaýyn görnüşi: AI tälim berlen tekstlerde agdyklyk edýän perspektiwany görkezýär. Dünýäniň bir böleginiň belli bir meselä bolan garaýşy maglumatlarda agdyklyk edýän bolsa, AI bu ýoly üýtgedip biler. Bu bilgeşleýin däl, maglumatlaryň beýany - ýöne netije henizem ikitaraplaýyn çykyş.
3. Sikofaniýa: AI soraga göwnüňizden turar ýaly jogap berip biler. Talaby tassyklamak isleseňiz, ony goldaýan jogap bermäge ýykgyn edýär.
Şonuň üçin AI-ni barlamak üçin gural hökmünde ulanyň (çeşmeleri redaktirlemek, gapma-garşylyklary bellemek, gözleg işlerine kömek etmek), ýöne AI-ni hiç haçan soňky söz hökmünde "bu dogry" diýip kabul etmäň.
Üns beriň: AI çeşmäni barlasaňyz, AI-iň size hakyky çeşmäni görkezýändigini ýa-da göze dürtülip duran önüm öndürýändigini barlaň. Özbaşdak açýançaňyz we berýän her çeşmesiniň adyny, baglanyşygyny we sitatasyny görýänçäňiz ony "tassyklanan" hasaplamaň. AI bilen döredilen çeşme hakyky çeşmeden has ynandyryjy bolup biler.
üç sany kiçi halat
1-nji hadysa - Gelip çykyşy tassyklandy. "Resmi bildiriş" skrinshoty stoluň üstüne düşdi we hakyky görünýärdi. Barlag, şol edaranyň resmi kanallarynda beýle beýannamanyň ýokdugyny görkezdi; surat galpdy. Gelip çykyşyny barlamak galp beýannamanyň brifinge girmeginiň öňüni aldy.
2-nji hadysa - AI ýasalan çeşme. Hünärmen AI statistikany barlamagy tabşyrdy. YZ "bu guramanyň 2023-nji ýyldaky hasabatyna görä ..." çeşmä salgylanyp, bilermen çeşmesine jaň etdi: ne hasabat, ne-de beýle şahsyýet; AI ikisini hem düzüpdi. Garaşsyz barlamak galp “tassyklama” aldy.
3-nji hadysa - Ikitaraplaýyn ýagdaý. Hünärmen, AI jedelli wakany jemläp, çykyşyň bir tarapyň kyssasyna aýratyn ýakyndygyny gördi. Againene-de "şol bir wakany beýleki tarapyň nukdaýnazaryndan jemläň" diýip soranymda, düýbünden başga bir surat peýda boldy. Iki netijäni deňeşdirmek hasabata bir taraply çarçuwanyň girizilmeginiň öňüni aldy.
Göçürip boljak dört şablon
1) Talaplary barlamak teswirnamasy:
Siziň roluňyz: tassyklama analitigi. Aşakdaky talap üçin: (1) talaplary nettek sözlemine çenli azaltmak, (2) beren çeşmelerimde nirede / haçan agzalýandygyny tapmak, (3) näçe INDEPENDENT çeşmesi ony goldaýar, (4) gapma-garşylykly çeşmeler barmy, (5) netijäni aşakdaky bellikleriň biri bilen belläň: tassyklanan / ýeke çeşme / gapma-garşy / tassyklanmadyk. Çeşme ýasama; Diňe size berýän zatlarymy ulanyň. Talap + çeşmeler: [şu ýerde]
2) AI taraplaýyn synag:
Ilki bilen, aşakdaky wakany mümkin boldugyça obýektiw jemläň. Soňra SAME wakasyny aýratynlykda jemläň (a) A tarapyň nukdaýnazaryndan, b) B tarapyň nukdaýnazaryndan. Üç wersiýanyň arasyndaky tapawutlary sanaň. Şeýlelik bilen, haýsy nokatlaryň taraplaryň düşündirişi we haýsy umumy faktlardygyny görmek bolýar. Kazyýet / çeşmeler: [şu ýerde]
3) Çeşmäniň ygtybarlylygyny bahalandyrmak:
Aşakdaky çeşmä baha beriň: görnüşi (resmi / garaşsyz / ikitaraplaýyn / anonim), bu meselä bolan gyzyklanma, öňki ynamdarlyk barada maglumat, barlamak üçin zerur goşmaça ädimler. Şeýle hem çeşmäniň nädogry bolup biljekdigini ýazyň. Çeşme: [şu ýerde]
4) Gyzyl baýdaklary dezinformasiýa:
Dezinformasiýa üçin aşakdaky mazmuny skanirläň. Bu baýdaklary gözläň: berilmedik statistika, duýgy dörediji dil, kontekstsiz şekiller, “howlukmaň / paýlaşyň” basyşy, tassyklap bolmaýan ygtyýar sözi, bir wagtyň özünde utgaşdyrylan ýaýratma. Her tapyndyny delil bilen belläň. Soňky höküm çykarmaň. Mazmuny: [şu ýerde]
Gowşak haýyş / Güýçli haýyş
Gowşak haýyş:
Bu talap dogrymy? Onlaýn gözläň we maňa habar beriň.
AI "dogry" diýmek barlamak däl; Falsealan çeşmeler berip biler ýa-da bir taraply ýa-da göwünjeň jogap berip biler.
Güýçli haýyş:
Siziň roluňyz: tassyklaýjy analitik. Aşakda talap we ýygnan çeşmelerim bar. Maňa "dogry / ýalňyş" diýmäň; Munuň ýerine: talapyň gelip çykyşyny, garaşsyz çeşmeleriň sanyny, islendik gapma-garşylygy we ynam derejesini görkeziň. Beren çeşmelerimden çykmaň, çeşmeler düzmäň. Ynanmasaňyz, ony "adam barlagyny talap edýär" diýip belläň. Talap + çeşmeler: [şu ýerde]
Tapawut düşnüklidir: “hakyky / ýalan” höküm däl-de, subut edilmegi, garaşsyz tassyklanmagy we ynam derejesini talap etmek AI töwekgelçiligini çäklendirýär.
Barlag ýagdaýlarynyň tablisasy
Bellik
Manysy
Hasabatda ulanylyşy
Barlanyldy
Iň azyndan 2 garaşsyz ygtybarly çeşme
Mysal üçin ulanylyp bilner
Bölekleýin tassyklandy
Käbirleri tassyklady
Çäklendirilen, düşündiriş bilen
ýeke çeşme
Diňe bir çeşme
"Talap" hökmünde tassyklamak zerur
gapma-garşy
Çeşmeler gabat gelenok
Näbellilik hökmünde görkezildi
Barlap bolmady
Tassyklama tapylmady
Fakt hökmünde ulanylmaýar
nädogry
Munuň tersi subut edildi
Hasabatda düzediş hökmünde
Adaty ýalňyşlyklar
- AI-ni "dogry" diýmegi tassyklamak diýip hasaplamak. AI ýasap, ikitaraplaýyn ýa-da azaşyp biler.
- AI tarapyndan berlen çeşmäni açmak we ony görmän kabul etmek. Galp çeşmeler ynandyryjy bolup görünýär.
- Islegleriňize laýyk gelýän az maglumatlary barlamak. Duýgy / laýyk maglumat iň tassyklamany talap edýän maglumatdyr.
- Tassyklama hökmünde köp mukdarda ýalňyşlyk. Şol bir çeşmeden iýmitlenýän ýüzlerçe saýt bir çeşme.
- Ikitaraplaýyn synanşyk ýok. Şol bir wakany dürli nukdaýnazardan jemlemek deňagramlylygy üpjün edýär.
Gysgaça
Çeşmäni barlamak diplomatik bilimleriň esasyny düzýär we AI bu işde kömek we töwekgelçilikdir. AI çeşmeleri gurnaýar, subutnamany yzarlamaga we konflikt belliklerine kömek edýär; emma galýusinasiýa, okuw maglumatlarynyň ikitaraplaýynlygy we tekepbirlik sebäpli ýalňyş maglumat döredip biler. Ygtyýarlylygy gözlemek, garaşsyz barlag, çeşme-maglumat ygtybarlylygyny aýyrmak, ynam derejesini bellemek we AI çykyşyna goşmaça şübhe bu bölümiň diregi bolup durýar.
Programma meselesi
Häzirki, jedelli talaplary saýlaň we dürli resanrlardan çeşmeler ýygnaň. Barlamak we garaşsyz tassyklamak baradaky talaplara "talap tassyklamasy teswirnamasy" bilen baha beriň. “AI ikitaraplaýyn synag” bilen şol bir wakany dürli nukdaýnazardan jemläň we tapawutlary sanaň. AI çeşme berse, özbaşdak açyň we hakykatdanam bardygyny barlaň.
gözegçilik sanawy
- [] Talaby ýekeje düşnükli sözleme öwrüp, gelip çykyşyny gözledim.
- [] Iň azyndan iki sany garaşsyz ygtybarly çeşme bilen kesişdim.
- [] AI tarapyndan üpjün edilen her çeşmäni özbaşdak barladym.
- [] Şol bir wakany dürli nukdaýnazardan jemläp, ikitaraplaýyn synadym.
- [] Netijäni anyk ynam derejesi bilen belledim.