Girdeji:
- Hereketi dogry çäkde ýerleşdirmek (1/2/3) we ony 'işjeňlik maglumatlary × emissiýa faktorynyň' logikasy bilen tCO₂e-de hasaplamak ukyby.
- Resmi çeşmeden zyňyndy faktoryny tassyklamak we metan / N₂O üçin dogry GWP toplumy bilen CO₂e öwürmek we 2-nji çäk usulyny kesgitlemek ukyby
- El bilen däl-de, ýerine ýetirip boljak kod bilen emeli intellekt tarapyndan öndürilen köp setirli inwentar jemi barlap, barlap boljak netijeleri çykarmak ukyby
Durnuklylyk dünýäsinde iň köp gürlenýän san kompaniýanyň uglerod yzydyr: bir guramanyň alyp barýan işleri netijesinde atmosfera goýberýän parnik gazlarynyň jemi. Bu san hasaplamagyň kadalaryny kesgitleýän halkara çarçuwanyň ady parnik gaz protokoly (parnik gaz protokoly). Uglerod hasaba alnyşy, maliýe hasabaty ýaly, käbir kesgitlemelere we çäklere esaslanýar; Ujypsyzja göwrüm ýa-da birlik ýalňyşlygy tutuş hasabaty ýatyrýar. Bu bölümde, uglerod hasabynda emeli intellekt (AI) howpsuz ulanmagyň düzgünlerini öwrenersiňiz.
Ilki bilen umumy bölümi kesgitläliň. Dürli parnik gazlarynyň (kömürturşy gazy CO₂, metan CH₄, azot oksidi N₂O) ýyladyş täsiri başga. Bularyň hemmesini umumy ölçege öwürmek üçin CO₂e (kömürturşy gazy ekwiwalenti) ulanylýar. Terjime koeffisiýenti GWP (Global Warming Potential): gazyň CO₂ bilen deňeşdirilende näderejede gyzýandygyny görkezýär. Mysal üçin, 100 ýyllyk GWP metan takmynan 28; ýagny 1 tonna metan ≈ 28 tonna CO₂e. GWP aýrylsa, metan we N₂O gaty pes baha berilýär.
Üç çäk: zyňyndylaryň nireden gelýändigi
Parnik gazlary protokoly zyňyndylary üç bölege bölýär:
- 1-nji çäk (göni): Kompaniýanyň öz çeşmelerinden çykýan zyňyndylar. Mysal: kompaniýanyň gazanynda ýakylýan tebigy gaz, kompaniýa ulaglary tarapyndan ýakylýan ýangyç, generator dizel.
- 2-nji çäk (satyn alnan energiýa): Satyn alnan elektrik, bug, ýyladyş we sowadyş önümlerinden göni däl zyňyndylar. Elektrik şereketiň bacasyndan çykmaýar, ýöne ony öndürýän elektrik stansiýasy zyňyndylary çykarýar.
- 3-nji çäk (baha zynjyry): otherhli beýleki gytaklaýyn zyňyndylar: satyn alnan harytlar we hyzmatlar, iş syýahaty, işgärleri daşamak, satylan önümi ulanmak, galyndylar. Umuman aýak yzynyň bir bölegini ölçemek iň uly, ýöne iň kyn.
Iş
Ulanyş gerimi
Kompaniýanyň gazanynda tebigy gazy ýakmak
1-nji çäk
Kompaniýanyň ulagy üçin benzin
1-nji çäk
Tordan elektrik
2-nji çäk
bug satyn aldy
2-nji çäk
Üpjün edijiden satyn alnan çig mal
3-nji çäk
Maşyn bilen işe gelýän işgär
3-nji çäk
Satylan önümiň müşderi ulanylyşy
3-nji çäk
Maslahat: 2-nji çäk üçin iki usul bar: ýerleşişe esaslanýar (sebit üçin ortaça gözenek faktoryny ulanýar) we bazara esaslanýar (kompaniýanyň satyn alan ýaşyl energiýa şertnamalaryny görkezýär). Ikisi dürli netijeleri berýär we çarçuwalaryň köpüsi ikisiniň hem habar berilmegini talap edýär. Haýsyny ulanýandygyňyzy anyklaň.
Hasaplamanyň esasy logikasy: işjeňlik maglumatlary ission zyňyndy faktory
Uglerod hasaba alnyşynyň ýüregi ýekeje köpeltmekdir:
Zyňyndy (CO₂e) = Işjeňlik maglumatlary ission Emissiýa faktory
Hereket maglumatlary ölçenen mukdardyr (litr dizel, kWt elektrik energiýasy, m³ tebigy gaz). Zyňyndy faktory birligine zyňyndy koeffisiýenti (meselem kgCO₂e / litr). AI iň howply ýeri: zyňyndy faktorlary ýurt, ýyl we ýangyç boýunça üýtgeýär we AI ýadyna düşmeýän faktory düzüp biler. Düzgün: faktor hemişe resmi çeşmeden tassyklanýar (IPCC, DEFRA / EPA, IEA, milli inwentar); Diňe hasaplama çarçuwasy we kody AI tarapyndan ýasalýar.
Gowşak haýyş / Güýçli haýyş
Gowşak haýyş:
Kompaniýamyzyň uglerod yzyny hasaplaň.
Hiç hili çäk, ýyl, ýurt, birlik we faktor çeşmesi ýok; AI faktorlary düzýär, çäkleri bulaşdyrýar, birliklere üns bermeýär.
Güýçli haýyş:
Siziň roluňyz: uglerod hasaba alyş hünärmeni (GHG teswirnamasy). Giriş (2024, Türkiýe): - Tebigy gaz: 12,000 m³ (1-nji çäk) - Kompaniýanyň ulagy dizel: 8000 litr (1-nji çäk) - Elektrik togy: 250,000 kWt sagat "Resmi çeşmeden tassyklanmak üçin (IPCC / DEFRA / milli)" ýazyň. 3) Jemi el bilen däl-de, işledip boljak formula bilen beriň.4) 2-nji giňişlik üçin ýerleşýän ýeri we bazar tapawudyny ýada salyň. Çykyş: tablisa (element | çäk | işjeňlik maglumatlary | bölüm | faktor
Bu çemeleşme AI-ni hasaplaýyş skafiniň kömekçisi hökmünde ulanýar; Faktor karary size berýär.
Jemi koda salyň
Köp setirli inwentarda onlarça zady ýygnamak ýalňyşlyga ýykgyn edýär. Resmi çeşmeden faktorlary barlandan soň, AI jemini kod bilen ýerine ýetiriň:
Aşakda barlanylan faktor tablisasy üçin hasaplama kody / formula ýazyň. Her hatar: işjeňlik_data × faktor = kgCO2eNext: ähli kgCO2e goşuň we tCO2e bermek üçin 1000-e bölüň. Men faktorlara girdim we tassykladym; diňe hasaplamany gurnadyňyz. Sütünler: A = element, B = işjeňlik_data, C = faktor (kgCO2e / birlik) Çykyş: öýjük formulalary + jemi formula, düşündirişli.
Aşakdaky haýyş, göz bilen tamamlanan inwentary barlaýar.
Siziň roluňyz: uglerodyň inwentar gözegçiligi hünärmeni. Aşakdaky zyňyndylaryň sanawyny we baýdagyny barlaň (düzediş däl): 1) Nädogry çäkde ýerleşdirilen önümler (1/2/3) .2) Kesgitlenen çeşme bilen zyňyndy faktorlary.3) GWP öwrülişi bilen gazlar (CO₂ däl) .4) Bölümdäki gapma-garşylyklar (kg / tonna, m³ / kWh) .5) Her bir ýeriň / bazaryň usulyny kesgitlemek üçin kesgitlenýärmi? hiç hili faktor ýa-da san ýok FITTING. Inwentar: [INVENTORY]
Üns beriň: GWP toplumlary täzelendi (meselem, IPCC AR5 we AR6 dürli baha berýär). Hasabatda GWP-leriň haýsy toplumyny we haýsy wagt gorizontyny (köplenç 100 ýyl) ulanandygyňyzy görkeziň; Otherwiseogsam, iki ýyldan alnan maglumatlar deňeşdirip bolmaýar.
üç sany kiçi halat
1-nji hadysa - Göz öňünde tutulan faktor. Logistika kompaniýasy YZ 50,000 litr dizel hasaplamalydy. YZ 2,40 kgCO₂e / litr ulandy; resmi faktor 68 2.68 boldy. Tapawut, takmynan 14 tonna CO₂e kembaha garamagy aňladýardy. Faktor DEFRA maglumat bazasyndan tassyklandy we düzedildi.
2-nji hadysa - Bulaşyklyk. Ofis kompaniýasy satyn alan elektrik toguny ýalňyşlyk bilen 1-nji çäkde ýerleşdirdi. Gözegçilikden öňki barlagda elektrik energiýasynyň 2-nji çäkdigini (satyn alnan energiýa) ýüze çykardy; Örtükler düzedilmedik bolsa, umumy we kategoriýa paýlanyşy nädogry habar berilerdi.
3-nji hadysa - GWP aýlawy. Galyndy desgasy metanyň zyňyndylaryny gönüden-göni CO₂e öwürmän ýygnady. GWP = 28 ulanylanda 200 tonna metanyň hakykatdanam 5600 tonna CO₂e çykýandygy göründi. GWP aýrylsa, aýak yzy takmynan 28 esse kiçi bolardy.
Adaty ýalňyşlyklar
- Zyňyndy faktorynyň AI-ni "ýatlatmak". Faktor elmydama resmi tablisadan ýurt we ýyl boýunça alynýar; AI tarapyndan berlen faktor galp bolup biler.
- Garyşyk çäkler. Satyn alnan elektrik toguny 1-nji çäkde we 2-nji çäkde öz ýangyjyňyzy goýmak umumy we paýlanyşy ýoýýar.
- GWP-den aýlanyp geçmek. Metan we N₂O GWP tarapyndan CO₂e öwrülmese, aýak yzy gaty doly däl.
- Garyşyk bölümi. Kg ton bilen, m³ kWt bilen bulaşdyrmak 1000 gezek ýalňyşlyk döredýär.
- “Scope 2” usulyny görkezmeýär. Locationerleşişine ýa-da bazara esaslanýandygy aýdylmasa, sanyny deňeşdirip bolmaz.
Gysgaça
Uglerod hasaba alnyşy çaklamak sungaty däl, kesgitlemelere we tassyklanan faktorlara esaslanýan buhgalteriýa dersi. Zyňyndy = işjeňlik maglumatlary × zyňyndy faktory; ýöne faktor hemişe resmi çeşmeden tassyklanýar, diňe AI-de çäkleriň bölünişi, hasaby arassalamak we jemi kod düzülýär. Üç meýdany dogry bölüň, GWP tarapyndan ähli gazlary CO₂e öwüriň, birlikleri düzediň we Scope 2 usulyňyzy görkeziň. AI tarapyndan tassyklanan haýsydyr bir faktory tassyklamazdan goşmaň.
Programma meselesi
Üç elementden ybarat kiçijik maglumat toplumy bilen düzüň (bir çäk 1, bir çäk 2, bir çäk 3 element). Her elementi dogry çäkde goýýan we faktor öýjüklerini boş goýýan buhgalter skafyny ýokardaky güýçli haýyş bilen AI-den soraň. Soňra: (1) her bir faktory resmi çeşmeden tapyň we giriziň, (2) kod bilen hasaplanan jemi, (3) GWP toplumyny we ulanan Scope 2 usulyňyzy belläň.
gözegçilik sanawy
- [] Her ruçkany dogry örtükde goýdum (1/2/3).
- [] Resmi çeşmeden (IPCC / DEFRA / EPA / milli) zyňyndy faktorlaryny barladym.
- [] Hli parnik gazlaryny GWP bilen CO₂e öwürdim.
- [] Jemi el bilen däl-de, ýerine ýetirip boljak formula / kod bilen etdim.
- [] Gurluşlaryň yzygiderliligini barladym (kg / tonna, m³ / kWt).
- [] 2-nji çäk üçin ýerleşiş / bazar usulyny kesgitledim.
- [] Hasabatda ulanan GWP toplumymyzy we wagt gözýetimimi ýazdym.