Ọgụgụ na Ntụgharị Asụsụ Epigraphies, Ihe odide ochie na Ederede

Uru:

• Ikike idowe agwa ọgụgụ na mmecha echere wee kewapụta ma kaa akara mgbe ị na-edegharị ihe odide na ihe odide n'ime ederede ederede na OCR/HTR.
• Ikike ịmata ụdị nhụsianya dị ka mmecha ederede na-adịghị ahụkebe, ntụgharị okwu ụgha, na njirimara echepụtara echepụta, yana ịlele ntụgharị asụsụ megide isi mmalite na ntụgharị asụsụ azụ.
• Ikike ịghọta otú ọnọdụ nke asụsụ, ide na ụdị si ekpebi ntụkwasị obi nke ọgụgụ isi mmadụ yana na ịgụ na nkọwa ikpeazụ bụ nke ọkachamara n'ihe banyere nkà mmụta ihe ọmụma.

Otu n'ime ụda a na-ahapụkarị anyị site n'oge gara aga bụ ihe odide ederede: ihe odide ndị a pịrị na nkume, mbadamba ụrọ, papyri, ihe odide akpụkpọ anụ, nkume ili na akara. Na nke a unit, anyị ga-ahụ otú epigraphy (sayensị nke na-amụ ihe odide kanyere n'elu siri ike dị ka nkume, metal, ceramics), paleography (nkà mmụta nke ịgụ na mkpakọrịta nwoke na nwaanyị odide oge ochie) na AI ngwa ngwa na-agụ, nsụgharị na edezi nke ihe odide ndị a, ma ihe mere ọ bụla na-agụ ga-akwadoro site ọkachamara philologist.

Ụkpụrụ bụ isi: AI na-enyere aka ịgụ ederede na-adịghị ike, ịtụgharị asụsụ, ma tụọ aro mmeju nwere ike ime; ma agụ ikpeazụ nke ihe odide, mmecha nke akwụkwọ ozi efu na ihe ọ pụtara bụ mkpebi nke ọkachamara maara asụsụ na oge. Ọ bụ n'akụkụ a ka AI nọ n'ihe ize ndụ kasịnụ nke ịhụ anya, n'ihi na ihe nlereanya ahụ dị nnọọ mfe iji mejupụta ihe na-efu ma ọ bụ nke na-adịghị mma na ihe "dị mma" mana emebere ya.

Nzọụkwụ maka ịrụ ọrụ na isi mmalite ederede

1. Akwụkwọ. E gosipụtara ihe odide ahụ ma ọ bụ ihe odide ahụ n'ogo dị elu, na-akwalitekwa ọdịiche. Maka ihe ndị na-adịghị ahụkebe, a na-eji ọkụ pụrụ iche (ìhè akụkụ) na usoro dịka RTI; AI na-enyere aka mee ka ọdịiche dị na akụkụ mkpụrụedemede dị nkọ.

2. Nchọpụta agwa. OCR (Optical Character Recognition) ka a na-eji maka ederede ebipụtara, yana HTR (Ndepụta ederede ejiri aka dee) maka aka ọdịde. HTR dabere na AI dị ike n'ịdegharị ihe odide ochie.

3. Ntugharị na mmecha. Maka akụkụ ndị dara ada ma ọ bụ gbajiri agbaji, ọkachamara ahụ na-atụ aro mweghachi enwere ike dabere na ụtọ asụsụ na ederede. A na-egosipụta mkpụrụedemede ndị emechara mgbe niile site na akara dịka brackets square; Ihe a na-agụ na ihe e buru n'amụma anaghị enwe mgbagwoju anya.

4. Ntụgharị asụsụ. A sụgharịrị ya site na asụsụ isi mmalite (Latin, Greek ochie, Ottoman, asụsụ cuneiform, wdg). AI na-enye ntụgharị asụsụ mbụ; Ọkachamara nuance na-agbazi okwu na akụkọ ihe mere eme.

5. Ikwu. Ihe ederede na-ekwu, onye dere ya, na ihe omume ọ na-ezo aka na ya bụ nkọwa akụkọ ihe mere eme na nke ọkachamara.

NDỤMỌDỤ: Ọ bụrụ na ị gwa AI ka ọ "gụọ ma mechaa" ederede na-enweghị isi, ọ ga-edozi oghere ahụ n'enweghị nsogbu. Kama, kwuo "naanị nye mkpụrụedemede enwere ike ịgụ nke ọma, hapụ oghere ma kaa akara ebe ị na-ejighị n'aka". Rịọ maka mmecha ya n'ụzọ dị iche, yana izi ezi, wee hụ na onye ọkachamara kwadoro ya.

Ịhụ n'anya: nnukwu ihe ize ndụ nke mpaghara a

Ihe kachasị njọ nke AI na mmadụ bụ imepụta ihe. Enwere ụdị anọ a na-ahụkarị na ngalaba a:

• Ịmepụta ederede: "Emechara" akụkụ nke ederede adịghị adị, na-agbakwụnye okwu na-adịghị adị.
• Ntụgharị asụsụ adịgboroja: na-atụgharị asụsụ okwu ọ na-aghọtaghị nke ọma mana na-ezighi ezi; Onye na-agụ enweghị ike ịhụ n'ihi na ọ maghị isi iyi.
• Ntụaka arụpụtara: Ọ na-ekwu "E bipụtara ihe odide a n'akwụkwọ ahụ", mana akwụkwọ ahụ adịghị.
• Mmejọ/njirimara: Jiri ntụkwasị obi tinye ụdị ederede n'oge na-ezighi ezi.

Enweghị ike iji ihe ndị a niile na-enweghị nkwenye site n'aka onye ọkachamara na-ahụ isi mmalite ma mara asụsụ ahụ.

Ntị: Naanị n'ihi na ntụgharị asụsụ na-aga nke ọma ma na-ekwenye ekwenye apụtaghị na ọ ziri ezi. AI nwere ike gbanwee akara cuneiform ọ naghị aghọta ka ọ bụrụ ahịrịokwu obi ike. Onye na-enweghị ike ịgụ ederede isi mmalite enweghị ike ịchọpụta izi ezi nke ntụgharị AI n'onwe ya.

Obere ikpe atọ

Ikpe 1 - HTR meghere ebe nchekwa. Otu ebe nchekwa mechiri ọtụtụ puku ibe akwụkwọ Ottoman maka ndị nyocha n'ihi na ịgụ ha chọrọ nka na oge. HTR dabere na AI na-edegharị akwụkwọ ndetu ka ọ bụrụ ederede ederede enwere ike ịchọ; Ndị ọkachamara na-agbazigharị akwụkwọ ahụ na ebe ndị a na-agụghị agụ na akara. Ọ bụghị ederede zuru oke, mana ngwa nyocha dị ike apụtala.

Ikpe 2 - ejidere mmecha arụrụ arụ. Otu nwa akwụkwọ nwere AI gụrụ nkume ili Latin gbajiri agbaji; AI "mechara" ahịrị na-efu efu n'ahịrịokwu mara mma. Epigrapher gosiri na a na-atụ aro imecha agaghị ekwe omume n'anụ ahụ n'ihi na ọ dịghị ohere fọdụrụ na nkume. E wugharịrị ma kanye akara ya dabere na ihe odide ndị yiri ya.

Ikpe 3 — Ntụgharị asụsụ adịgboroja edoziri. Otu otu ga-akọ nsụgharị AI nke ihe odide Greek ochie; Mgbe onye ọkà mmụta sayensị nyochara, ọ chọpụtara na AI atụgharịala ngwaa n'okwu na-ezighi ezi, na-atụgharị ihe ederede pụtara (ma ọ bụ onyinye ma ọ bụ ihe ncheta). Ịlaghachi na isi iyi ahụ chekwara okwu ahụ.

Ndebiri anọ enwere ike iṅomi

1) Ndegharị mgbanwe:

Ọrụ gị: onye inyeaka ederede. N'ihe onyonyo ederede/edemede a, nye naanị mkpụrụedemede doro anya enwere ike ịgụ. Agụkwala ebe ndị edoghị anya, gbajiri agbaji ma ọ bụ nke edoghị anya; Kaa ya akara dị ka "[anaghị agụ ya]". Mezue akụkụ ndị na-efu efu. Marakwa agwa ndị ị na-enyo enyo.

2) Atụmatụ mmecha nke kpatara ya:

N'okpuru ebe a bụ ederede nwere akụkụ ọgụgụ na [oghere]. Tụọ POSSIBLE nkwado maka oghere ndị ahụ, mana maka ntụnye nke ọ bụla: (a) izi ezi ( ụtọ asụsụ, ederede yiri ya), (b) ma oghere ahụ dabara na ọnụọgụ mkpụrụedemede, (c) ndị ọzọ. Ndị a bụ aro; Ọ bụghị ịgụ nke ọma. Kwupụta na achọrọ nkwado ọkachamara.

3) Ntụgharị asụsụ (isi iyi echekwara):

Tụgharịa asụsụ ederede [asụsụ] dị n'okpuru. Debe ederede isi mmalite n'akụkụ ahịrịokwu ọ bụla (dozie ahịrị n'ahịrị). Kaa akara n'okwu ndị ị na-ejighị n'aka ma nye ntụgharị asụsụ ọzọ. Emela okwu; Ọ bụrụ na ịmaghị, dee "ejighị n'aka". Nke a bụ nkọwa; Ọkachamara philologist ga-elele.

4) Nnwale ntụgharị asụsụ (nsụgharị azụ):

Tụgharịa asụsụ ntụgharị asụsụ a azụ ka ọ bụrụ asụsụ isi mmalite wee tulee ya na ederede isi mmalite. Kaa akara n'akụkụ ebe a na-agbanwe, gbakwunyere ma ọ bụ tụba. Karịsịa lelee anya, isiokwu na nọmba.

Ngwa ngwa adịghị ike / Ike siri ike

Ngwa ngwa adịghị ike:

Gụọ ihe odide ochie a ma gwa anyị ihe ọ na-ekwu.

N'ihe odide na-adịghị mma, AI na-emepụta oghere ndị ahụ, nwere ike ịsụgharị asụsụ ahụ, na onye na-ahụghị isi iyi ahụ agaghị achọpụta nke a.

Mgbasa ozi siri ike:

N'onyinyo ederede a, buru ụzọ degharịa naanị mkpụrụedemede a na-agụ nke ọma, hapụ akụkụ ndị ahụ ezoro ezo "[anaghị agụ ya]". Mgbe ahụ iche, tụọ aro ndị nwere ike imeju maka oghere ndị ahụ na izi ezi mana enyela nke doro anya. N'ikpeazụ, nye ntụgharị asụsụ ma kaa okwu ndị ị na-ejighị n'aka. Ha niile bụ n'okpuru nkwado ọkachamara.

Ọdịiche: nke mbụ na-enye "ịgụ" akụkọ ifo; nke ikpeazụ na-edobe agụ, amụma, na n'ígwé atụgharịrị iche na nkwenye.

Asụsụ, edemede na oke ihe ọmụma nke AI

Ederede ihe ochie gbasara asụsụ na edemede dị iche iche: ihe odide Latin na Greek ochie, ihe odide Ottoman na Arabic, mbadamba cuneiform, hieroglyphs Egypt, ihe odide runic, na ndị ọzọ. Ikike AI na asụsụ na edemede ndị a enweghị oke. Ọ bụ ezie na ntụgharị okwu nwere ike bụrụ ihe ezi uche dị na ya maka asụsụ ndị nwere ọtụtụ ederede dijitalụ, dị ka Latin na Greek oge ochie, maka ederede ndị na-edochaghị anya, depụta ma ọ bụ ndị ọkachamara ole na ole na-agụ, AI fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nke a na-apụghị ịdabere na ya; na-ewepụta "nsụgharị" na-ekwenye ekwenye mana echepụtara kpamkpam na mpaghara ndị a.

Enwekwara okwu gbasara gburugburu na ụdị. Otu okwu ahụ nwere ike ịpụta ihe dị iche iche n'akwụkwọ iwu kwadoro, ederede ekpere, na okwute ili. Ọkachamara philologist na-amata ụdị ederede (nraranye, ihe ncheta, nkwekọrịta, akwụkwọ ozi) wee gụọ okwu ahụ n'ọnọdụ ziri ezi; AI enweghị ikike ọgụgụ isi a ma na-etinye ihe ọ pụtara. Mbibiri, usoro na nkwupụta ngwaahịa (karịsịa nke a na-ahụkarị na ederede) na-eduhie AI ngwa ngwa.

Ya mere iwu ọla edo bụ: jiri AI dị ka ngwa ngwa maka asụsụ ị maara, asụsụ ị nwere ike ịchịkwa; adaberela na ntụgharị AI naanị n'asụsụ ị na-enweghị ike ịgụ. Onye na-enweghị ike ịgụ ebe e si nweta enweghị ike ịchọpụta izi ezi nke ntụgharị asụsụ ahụ, yabụ enweghị ike ịtụgharị ntụgharị asụsụ ahụ ka ọ bụrụ nkwupụta sayensị.

Ndụmọdụ: Mgbe ị na-enye AI ederede, kọwaa asụsụ ya, oge atụmatụ ya, na ụdị (edemede/akwụkwọ ozi/akwụkwọ). Ọmụma ihe dị n'ụdị na-ebelata obere mkpagharị AI n'akụkụ ọgụgụ a na-ahụkarị mana ọ naghị ewepụ mkpa nkwenye.

Tebụl ọrụ akụrụngwa edere

Achọ

Ọrụ AI

mkpebi mmadụ

nkwenye

nkwalite onyonyo

Ọdịiche/ọnụ

Nhọrọ njirisi

Tụnyere na mbụ

OCR/HTR

ederede ederede

agwa enweghị njedebe

ọgụgụ ndị ọkachamara

mmecha

Nkwanye (n'ihi)

Nabata/jụ

Ederede yiri, njikwa ọnọdụ

Ntụgharị asụsụ

akwukwo

nuance, okwu

Ntụgharị asụsụ azụ, isi mmalite

Ikwu

Nchịkọta okwu

pụtara akụkọ ihe mere eme

ọkachamara, akwụkwọ

Mmejọ ndị nkịtị

• Na-emecha ederede adịghị ike. AI dabara na oghere; Ekwesịrị ịkewa ịgụ na amụma ahụ ma kaa akara.
• Ịtụkwasị obi ntụgharị asụsụ ahụ na-ahụghị isi mmalite. Ntụgharị asụsụ nke ọma abụghị ntụgharị asụsụ ziri ezi.
• Nabata njirimara emebere. Ịsị "Ọ bụ na mgbasa ozi ahụ" chọrọ nkwenye.
• Ọ bụghị ịlele ọnọdụ anụ ahụ nke mmecha. Atụmatụ ahụ ga-adaba n'ime oghere agbajiri.
• Ịhapụ nkọwa na AI. Nkọwa akụkọ ihe mere eme nke ederede bụ ihe gbasara ọkà mmụta sayensị ọkachamara.

Na nchịkọta

AI na epigraphy na ederede oge ochie; Ọ na-eme ka nkwalite onyonyo dị ngwa ngwa, akwụkwọ HTR/OCR, atụmatụ mmecha na ntụgharị akwụkwọ, wee mepee ebe nchekwa mechiri emechi maka nyocha. Ma nke a bụ mpaghara ebe ihe ize ndụ nke ịhụ anya dị elu: a na-ekewa agụ na amụma, akara mmeju, a na-enyocha nsụgharị megide isi mmalite na ntụgharị azụ, na ịgụ na nkọwa ikpeazụ bụ nke ọkachamara philologist.

Ọrụ ngwa

Họrọ ihe odide ederede ma ọ bụ onyonyo aka (site na mkpokọta oghere mepere emepe). Wepụta naanị mkpụrụedemede doro anya site na iji ndebiri “Conservative transcription” wee nweta ntụnye maka oghere na “atụ aro mmecha emechara”. Mepụta ntụgharị okwu wee jiri ndebiri "ntụgharị uche ntụgharị asụsụ" tụgharịa ya ma kaa ebe ihe ọ pụtara gbanwere. Tulee ya na ọgụgụ ebipụtara ma ọ ga-ekwe omume.

ndetu

• [ ] Edere m agwa agụ na mmecha amụma ahụ iche.
• [] Achọpụtara m na mmecha ndị ahụ dabara na mpaghara agbajiri agbaji.
• [ ] Elele m ntụgharị asụsụ ahụ megide ederede isi mmalite yana ntụgharị asụsụ azụ.
• [ ] Ekwenyere m n'akwụkwọ / nkwuputa ndị YZ nyere na katalọgụ n'ezie.
• [ ] Ehapụrụ m agụ na nkọwa ikpeazụ nye nkwado ndị ọkachamara.